Diyarbakır'da kentsel dönüşüm 2026: Eski Bağlar, başvuru, destek

Şu an ne değişti (2026)

Diyarbakır için 2026'nın en önemli kural değişikliği ülke geneline uygulanan bir yönetmelik. 4 Şubat 2026 tarihli ve 33158 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle riskli binada salt çoğunluk kararından önce maliklerin toplantıya çağrılması zorunlu oldu. Toplantının yeri ve zamanı muhtarlıkta ya da bina kapısında 15 gün ilan edilerek veya noterle bildiriliyor. Karara katılmayanlara teklif bildiriliyor; 15 gün içinde incelenmez ya da kabul edilmezse arsa payları açık artırmayla satılabiliyor. Belediye ruhsattan önce, salt çoğunluk ve bildirimlerin tamamlandığına dair bir yazıyı yetkili müdürlükten alıyor.

Diyarbakır, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen illerden biri ve deprem sonrası destek dönemi büyük ölçüde kapandı. Bakanlığın 30 Haziran 2025 tarihli duyurusuna göre 18 ilde uygulanan yerinde dönüşüm programında her bağımsız bölüm için 750.000 TL hibe ve 750.000 TL faizsiz kredi veriliyordu ve başvuru süreci tamamlandı. Teknik sebeplerle ruhsat alamayan parseller için 31 Ağustos'a kadar süre tanındı. Diyarbakır'a ait ayrı bir başvuru rakamı bulamadık.

Deprem konutlarında ise DHA'nın aktardığı 17 Kasım 2025 tarihli Bakanlık açıklamasına göre Diyarbakır'da 15.708 konut ve 611 köy evi olmak üzere 16.319 bağımsız bölüm teslim edilmişti; 2025 sonu hedefi 17.577 konut ve iş yeriydi. 2026 tarihli güncel bir il rakamı bulamadık.

Büyükşehir'in öncelikli alanları ve Eski Bağlar

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin 30 Ekim 2025 haberine göre İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Murat Eminoğlu, Bağlar Belediyesi'nin düzenlediği çalıştayda kentte birinci derece afet riski taşıyan sekiz öncelikli alan saydı: Eski Bağlar, Peyas Mahallesi, Huzurevleri Mahallesi, Şılbe, Aziziye-Gürdoğan-Cumhuriyet mahalleleri, Ben û Sen, Suriçi-Alipaşa-Lalebey-Cevatpaşa ve Feritköşk-Dicle mahalleleri.

Eminoğlu en acil alan olarak Eski Bağlar'ı gösterdi. Aynı habere göre bölge 11 mahalle, 259 bin nüfus, 12.746 yapı ve 77 bin bağımsız bölümden oluşuyor; yapıların çoğu ekonomik ömrünü doldurmuş ve dar sokaklarda ambulans ve itfaiye araçları zorlanıyor. Dönüşümün önündeki engeller olarak çok hisseli mülkiyet, uzlaşma tıkanıklıkları ve kira ödemeden oturan haneler sayıldı. Haberde bu alanlar için bir uygulama modeli ya da takvim yer almıyor.

Bağlar'daki Kaynartepe Mahallesi ise Eylül 2020'de Cumhurbaşkanı Kararı'yla riskli alan ilan edildi. DHA'nın 19 Kasım 2021 haberine göre ilk etap 54 dönümlük alanda 375 binayı kapsıyordu; Bağlar Belediye Başkanı 1.358 bağımsız bölümden söz etti ve yıkımdan sonra konutları TOKİ'nin yapacağını söyledi. O tarihte 602 hak sahibiyle görüşülmüş, yaklaşık 100'üyle anlaşma sağlanmıştı. Projenin bugünkü durumunu gösteren güncel bir resmî kaynak bulamadık; Kaynartepe'de maliksiniz durumu İl Müdürlüğü'nden ve Bağlar Belediyesi'nden sorun.

Başvuru nereye yapılır

Diyarbakır'da 6306 işlemlerinin muhatabı Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü. Adres Selahattin Eyyubi Mah. Turgut Özal Bulvarı No:58, Bağlar; telefon (412) 237 14 06-07. Riskli yapı raporlarına itiraz ve Bakanlık kira yardımı başvuruları buraya yapılıyor. Müdürlüğün sitesinde kentsel dönüşüm işlerinden hangi şubenin sorumlu olduğunu açıkça göremedik; gitmeden önce telefonla sorun.

Bina bazlı dönüşümde imar durumu ve yapı ruhsatı binanın bağlı olduğu ilçe belediyesinden, yani Bağlar, Kayapınar, Yenişehir ya da Sur'dan alınıyor. Sur ayrı bir durum: bianet'in 25 Kasım 2020 haberinde Diyarbakır Mimarlar Odası, UNESCO Dünya Mirası listesindeki ve kentsel sit alanı olan Sur'un riskli alan ilan edildiğini ve ardından neredeyse tamamı için acele kamulaştırma kararı alındığını anlatıyor. Sur'da maliksiniz, parselinizin koruma ya da kamulaştırma kapsamında olup olmadığını kat karşılığı görüşmesinden önce öğrenin.

Hasar tespiti ile riskli yapı tespiti aynı şey değil

Depremden sonra binanız için verilen hasar raporu 7269 sayılı afet mevzuatına göre yapılan bir değerlendirme. 6306'ya göre riskli yapı tespiti ise Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluşun yaptığı ayrı bir inceleme. 6306'nın 9. maddesi, bir yapı hakkında 7269 sayılı Kanun'un uygulanıyor olmasının 6306'nın uygulanmasına engel olmadığını söylüyor. Hasar raporunun kendiliğinden 6306 tespiti yerine geçtiğini gösteren bir kaynak bulamadık; kat karşılığı, kira yardımı ve muafiyetler için hangi belgenin gerektiğini İl Müdürlüğü'ne sorun.

6306 tespitinde binadaki herkesin onayı gerekmiyor; tek bir malik başvurabiliyor ve masrafı malikler hisseleri oranında ödüyor. Tutanak binaya asılıyor, e-Devlet'ten bildiriliyor ve muhtarlıkta 15 gün ilan ediliyor. Rapora 15 gün içinde İl Müdürlüğü'ne dilekçeyle itiraz edebilirsiniz; itirazı teknik heyet inceliyor. Tespit kesinleşince yıkım için en fazla 90 gün süre veriliyor. Süre içinde yıkılmayan binayı idare tahliye edip yıktırabiliyor.

Diyarbakır'da riskli bina sayısına dair resmî bir rakam bulamadık. Büyükşehir'in Eski Bağlar için verdiği 12.746 yapı rakamı bölgedeki toplam yapı sayısı; riskli bina sayısı değil.

Destekler: Diyarbakır'da hangileri var, hangileri yok

Kira yardımı: Bakanlığın 22 Aralık 2024 açıklamasına göre Ankara, Antalya, Bursa ve İzmir dışındaki büyükşehirlerde, yani Diyarbakır'da da aylık tutar 3.750 TL'den 5.500 TL'ye çıktı ve 2025'ten itibaren geçerli. 2026 için yeni bir resmî tutar bulamadık; İl Müdürlüğü'nden teyit edin. Başvuru tahliye veya yıkımdan sonra en geç bir yıl içinde yapılmalı. AFAD'ın depremzedelere ödediği kira yardımı bundan ayrı bir ödeme; durumunuzu e-Devlet'ten kontrol edin.

Muafiyetler: 6306 kapsamındaki işlemler noter harcı, tapu harcı, belediye harç ve ücretleri ve damga vergisi gibi kalemlerden muaf. Belediyeler mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için harç ve ücret almıyor.

Olmayanlar: Yarısı Bizden hibesi yalnız İstanbul'da geçerli. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi de Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Diyarbakır listede yok.

Kat karşılığında Diyarbakır'da nelere dikkat

Büyükşehir'in de altını çizdiği gibi Eski Bağlar gibi bölgelerde en sık engel çok hisseli mülkiyet. Kat karşılığı görüşmesine başlamadan önce tapudaki bütün malikleri ve paylarını çıkarın. 2026'daki yeni usulde toplantı çağrısı muhtarlıkta ya da bina kapısında ilanla veya noterle yapılıyor; çağrının ve tutanağın belgesini saklayın, eksik kalırsa dosya ruhsat aşamasında geri dönebilir. İlk iş ilçe belediyesinden güncel imar durumu belgesini almak.

Kanunun sizi koruyan hükümlerini sözleşmeye yazdırın. Müteahhit kendi payındaki daireleri ancak inşaatın tamamlanma oranının yüzde on altındaki oranda satabiliyor; daha fazlası için bütün maliklerin onayı gerekiyor. Müteahhit kaynaklı sebeplerle bir yıl içinde işe başlanmazsa ya da iş en az altı aydır durmuşsa, malikler salt çoğunlukla fesih için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'na başvurabiliyor. Yönetmelik, müteahhidin ruhsattan önce yapı yaklaşık maliyetinin %6'sı kadar teminat vermesini şart koşuyor (tamamlama sigortası yaptırılmışsa bu teminat aranmıyor).

Zemin etüdünü kimin yaptıracağını, teslim süresini, gecikme cezasını ve kira desteğinin kimden geleceğini yazılı netleştirin. Birkaç teklifi yan yana görmek için yenibina.com'da tek talep formuyla doğrulanmış müteahhitlerden en fazla beş teklif alıp komisyonsuz karşılaştırabilirsiniz.