Mardin'de kentsel dönüşüm 2026: sit alanı, başvuru, destek

Şu an ne değişti (2026)

Mardin için 2026'nın en önemli kural değişikliği ülke geneline uygulanan bir yönetmelik. 4 Şubat 2026 tarihli ve 33158 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle riskli binada salt çoğunluk kararından önce maliklerin toplantıya çağrılması zorunlu oldu. Toplantının yeri ve zamanı muhtarlıkta ya da bina kapısında 15 gün ilan edilerek veya noterle bildiriliyor. Karara katılmayanlara teklif bildiriliyor; 15 gün içinde incelenmez ya da kabul edilmezse arsa payları açık artırmayla satılabiliyor. Belediye ruhsattan önce, salt çoğunluk ve bildirimlerin tamamlandığına dair bir yazıyı yetkili müdürlükten alıyor.

Pratikte bunun anlamı şu: Apartmanınızda toplanan imzalar tek başına yetmez. Toplantı daveti, tutanak ve bildirim belgeleri eksikse ruhsat aşamasında dosya geri dönebilir. Toplantı çağrısının nasıl yapıldığını ve tutanağın imzalandığını baştan takip edin.

Mardin'de 2026'ya ait il düzeyinde yeni bir dönüşüm programı ya da güncel riskli bina sayısı bulamadık. Tarihi kentteki yıkımların ve Yeşilli projesinin son durumunu aşağıda, bulabildiğimiz en yeni kaynaklarla anlatıyoruz.

Başvuru nereye yapılır

Mardin'de 6306 işlemlerinin muhatabı Mardin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü. Müdürlüğün sitesindeki adres Nur Mahallesi, Sarısu Caddesi No:4, Artuklu; santral (482) 212 11 99, (482) 213 11 46 ve (482) 212 22 86. Riskli yapı raporlarına itiraz ve Bakanlık kira yardımı başvuruları buraya yapılıyor.

Bina bazlı dönüşümde imar durumu ve yapı ruhsatı binanın bağlı olduğu ilçe belediyesinden, örneğin Artuklu, Kızıltepe ya da Midyat'tan alınıyor. Mardin 2012'de 6360 sayılı Kanun'la büyükşehir oldu. Binanız sit alanındaysa ayrıca Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun süreçte söz sahibi olduğunu hesaba katın.

Tarihi kent dokusu: sit alanında dönüşüm nasıl işliyor

Eski Mardin kentsel sit alanı. 6306 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre 2863 ve 5366 sayılı kanunların kapsamındaki alanlarda uygulama yapılacaksa, alanın sit statüsü de gözetilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın görüşü alınıyor. Yani sit alanındaki bir binada riskli yapı tespiti çıksa bile süreç sıradan bir mahalledeki gibi yalnız malikler, müteahhit ve belediye arasında kalmıyor. Yeni yapıya hangi koşulların uygulanacağını baştan İl Müdürlüğü'ne ve belediyeye sorun.

Tarihi dokuyu bozan betonarme yapılar için yıkım da sürüyor. DHA'nın 19 Haziran 2025 haberine göre Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, sit alanındaki 240 betonarme binanın yıkılmasına karar verdi; o tarihe kadar 50 bina ve 194 bağımsız bölüm yıkılmıştı. Mardin Valisi ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Tuncay Akkoyun, ayrıca yaklaşık bin betonarme eklentinin de dokuya aykırı olduğunu söyledi. Yıkımlar Artuklu'nun Ulucami Mahallesi'nde, 1. Cadde'nin yayalaştırılması ve tarihi çarşıların canlandırılmasıyla bağlantılı yürüyor. Haberde maliklere ne verildiği yazmıyor.

Bu yaklaşımın geçmişi de var. Cihan Haber Ajansı'nın 30 Mart 2012 haberine göre Valilik, Mardin Belediyesi ve TOKİ, Kentsel Yenileme ve Restorasyon Projesi için protokol imzaladı. Protokole göre eski Mardin kentsel sit alanı ile Saraçoğlu, Ensar ve Ofis mahallelerinde yıkılacak ruhsatsız, plansız ya da köhne binaların sahipleri TOKİ'nin yapacağı konutlarla ev sahibi olacaktı; konut alanı olarak Çiftlik köyü, Nur ve İstasyon mahallelerinde parseller belirlendi. Bugün sit alanında maliksiniz, binanızın yıkım listesinde olup olmadığını ve size hangi seçeneğin sunulduğunu Büyükşehir'e ve İl Müdürlüğü'ne yazılı sorun.

Yeşilli: riskli alandan yeni yerleşime

Mardin'de 6306'nın alan ölçeğindeki en somut örneği Yeşilli. DHA'nın 21 Ağustos 2025 haberine göre ilçedeki Gül ve Tepebaşı mahalleleri 2016'da riskli alan ilan edildi ve riskli 723 bağımsız bölümden 648'i yıkıldı. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı öncülüğünde, Yeşilli Belediyesi iş birliğiyle yürütülen projenin birinci etabında rezerv alanda 60 konut, 65 iş yeri ve 21 odalı bir otel yapıldı; Merkez Camii de yeniden inşa edildi.

Aynı habere göre ikinci etapta 173 konut, 26 dükkan, 1 otel, 2 yer altı otoparkı, 1 hamam, 1 fırın ve misafir konaklama yapılacak; iki etap bitince toplam 233 konut ve 88 iş yeri olacak. Bakan Murat Kurum projeyi "Kentsel dönüşümün en güzel örneklerinden biri" diye niteledi. İkinci etabın teslim tarihini gösteren bir kaynak bulamadık; hak sahibiyseniz İl Müdürlüğü'nden sorun.

Destekler: Mardin'de hangileri var, hangileri yok

Kira yardımı: Bakanlığın 22 Aralık 2024 açıklamasına göre Ankara, Antalya, Bursa ve İzmir dışındaki büyükşehirlerde aylık tutar 3.750 TL'den 5.500 TL'ye çıktı ve 2025'ten itibaren geçerli. Mardin büyükşehir olduğu için bu dilimde. 2026 için yeni bir resmî tutar bulamadık; İl Müdürlüğü'nden teyit edin. Başvuru tahliye veya yıkımdan sonra en geç bir yıl içinde yapılmalı.

Muafiyetler: 6306 kapsamındaki işlemler noter harcı, tapu harcı, belediye harç ve ücretleri ve damga vergisi gibi kalemlerden muaf. Belediyeler de mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için harç ve ücret almıyor.

Olmayanlar: Yarısı Bizden hibesi yalnız İstanbul'daki riskli yapılar için geçerli. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi de Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Mardin bu listede yok.

Kat karşılığında Mardin'de nelere dikkat

Sit alanı dışında, örneğin Artuklu'nun yeni mahallelerinde ya da Kızıltepe'de, süreç diğer illerdeki gibi işliyor: lisanslı kuruluşa tespit, salt çoğunlukla karar, müteahhitle sözleşme. Sit alanında ise müteahhidin önerdiği proje koruma kurallarına takılabilir; teklifi imzalamadan önce projenin kurul onayından geçip geçmeyeceğini sorun. İlk işiniz ilçe belediyesinden güncel imar durumu belgesini almak.

Kanunun sizi koruyan hükümlerini sözleşmeye yazdırın. Müteahhit kendi payındaki daireleri ancak inşaatın tamamlanma oranının yüzde on altındaki oranda satabiliyor; daha fazlası için bütün maliklerin onayı gerekiyor. Müteahhit kaynaklı sebeplerle bir yıl içinde işe başlanmazsa ya da iş en az altı aydır durmuşsa, malikler salt çoğunlukla fesih için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'na başvurabiliyor. Yönetmelik, müteahhidin ruhsattan önce yapı yaklaşık maliyetinin %6'sı kadar teminat vermesini şart koşuyor (tamamlama sigortası yaptırılmışsa bu teminat aranmıyor).

Rapora 15 gün içinde İl Müdürlüğü'ne itiraz edebildiğinizi, tespit kesinleşince yıkım için en fazla 90 gün süre verildiğini unutmayın. Birkaç teklifi yan yana görmek için yenibina.com'da tek talep formuyla doğrulanmış müteahhitlerden en fazla beş teklif alıp komisyonsuz karşılaştırabilirsiniz.