Yenişehir'de kentsel dönüşüm 2026: Galeria, Dokuzçeltik ve riskli bölgeler

Yenişehir'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Yenişehir, Diyarbakır'ın dört merkez ilçesinden biri; Türkçe Vikipedi'ye göre 2008'de 5747 sayılı Kanun'la ilçe oldu, 42 mahallesi ve 358 kilometrekare yüzölçümü var, 2020 nüfusu 214.831 (TÜİK). Bursa ve Mersin'deki Yenişehir ilçeleriyle karıştırılmaması gerekiyor; bu sayfa yalnız Diyarbakır Yenişehir'i anlatıyor.

Dönüşüm burada üç yoldan ilerliyor: depremde yıkılan ya da ağır hasar alan binaların yerinde dönüşümü, Cumhurbaşkanı Kararı ya da belediye meclisi kararıyla ilan edilen alanlarda belediyenin yürüttüğü projeler ve maliklerin müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşüm. Riskli yapı tespiti, itiraz, kira yardımı ve salt çoğunluk kuralları Diyarbakır il rehberinde.

Yeni Akit'in 1 Eylül 2022 tarihli röportajında o dönem belediyeyi başkan vekili olarak yöneten Yenişehir Kaymakamı Murat Beşikci, kentsel dönüşümün Yenişehir Belediyesi, Büyükşehir ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürüdüğünü, ilçenin en eski yerleşimlerinden Fiskaya'da ve Yolaltı ile Fabrika mahallelerinde çalışmaların sürdüğünü söyledi. Beşikci'ye göre belediye konutları kendisi yapmıyor; sakinleri bir araya getirip anlaşmaya aracılık ediyor, ardından müteahhitle anlaşma sağlanıyor. Bu projelerin konut sayısını ya da bugünkü durumunu gösteren bir kaynak bulamadık.

Belediyenin sitesindeki müdürlük listesine göre Ekim 2026'da belediyede ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü var. Belediyenin 26 Ekim 2026 haberine göre Eşbaşkan Mehmet Ergün, Sur, Bağlar, Kayapınar ve Büyükşehir eşbaşkanlarıyla birlikte Yıldız Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü'yle Diyarbakır'ın kentsel geleceğini, toplu konut ve planlama başlıklarını değerlendirdi; haberde somut bir proje ya da takvim yok.

Galeria Sitesi: depremden yerinde dönüşüme

DHA'nın 4 Ekim 2024 haberine göre Galeria Sitesi 1999'da kentin ilk alışveriş merkezi olarak açılmıştı; 4 katlı alışveriş merkezi ve 8 katlı, 128 daireli bloklardan oluşuyordu. 6 Şubat 2023 depreminde bir blok yıkıldı, 89 kişi hayatını kaybetti, 22 kişi yaralandı; kalan üç blok kontrollü yıkıldı. DHA kaynaklı BirGün haberine göre (23 Mayıs 2023) Yenişehir'de yıkılan ikinci bina Kurtismailpaşa 2. Sokak'taki Sözel Apartmanı'ydı; Sözcü'nün 5 Şubat 2025 haberine göre bu binada 48 kişi öldü.

Aynı DHA haberine göre yaklaşık 6 dönümlük arazi için yerinde dönüşüm kararı alındı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü projeyi onayladı. Hak sahiplerinin yüzde 74'ünün onayı alınmıştı; haberde gereken eşik yüzde 50 artı bir olarak geçiyor. Planlanan proje 9 katlı, 4 bloklu bir site ve 2 katlı bir alışveriş merkezi; adı Galeria Yaşam Merkezi.

DHA'nın 13 Mart 2025 haberine göre Büyükşehir'den ruhsat alındıktan sonra alanda ilk kazma vuruldu ve zemin için karot örnekleri alındı. Bu haberde konut sayısı 272, iş yeri sayısı 177 olarak veriliyor; Ekim 2024 haberinde konut sayısı 268'di. Müteahhidin adı, teslim tarihi ve toplam hak sahibi sayısı haberlerde yok; Mart 2025 haberinde bile 250 ve 280 olmak üzere iki ayrı rakam geçiyor.

Yıkılan binayla ilgili ceza davası da sonuçlandı. Sözcü'nün 5 Şubat 2025 haberine göre Diyarbakır 11. Ağır Ceza Mahkemesi 22 Mart 2024'te dört sanığa 17 yıl 6'şar ay hapis cezası verdi, istinaf cezaları onadı ve dosya Yargıtay'a taşındı. Bu, binanın projeye aykırı yapıldığı iddiasıyla ilgili; yeni projenin hak sahipliğini etkileyip etkilemediğini gösteren bir kaynak bulamadık.

Üçkuyu, Dokuzçeltik ve Fabrika: proje alanları ve satış tartışması

Üçkuyu: 9 Nisan 2021 tarihli ve 3810 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 10 Nisan 2021, sayı 31450) ile Yenişehir Üçkuyu Mahallesi'ndeki bazı alanlar, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesine göre kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edildi. Karara göre belediyeye devredilen Hazine taşınmazları, alanda dönüşüm amaçlı imar planı ve uygulaması yapılmadan satılamıyor. Alanın sınırı karar ekindeki krokide; büyüklüğünü bulamadık. Bu bir 6306 riskli alan kararı değil.

Dokuzçeltik ve Fabrika: Rudaw'ın 11 Eylül 2022 haberine göre o dönem kayyım yönetimindeki Yenişehir Belediyesi, Dokuzçeltik Mahallesi'nin 49.879 metrekarelik kısmını ve Üçkuyu'daki 39.572 metrekarelik iki parseli satışa çıkardı; belediye satışı Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 17 Kasım 2021 tarihli Dokuzçeltik Mahallesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı kararına dayandırdı. Habere göre alanda yaklaşık 380 ev ve 4 bin kişi var, 37 evin yapı kayıt belgesi bulunuyor; sakinler tapu istediklerini ve satışa karşı olduklarını söyledi. Kurdistan24'ün 15 Eylül 2022 haberine göre TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu, Fabrika Mahallesi'ndeki 50 dönümlük alanın ve Üçkuyu'daki iki parselin ihalesinin iptali için hukuki süreç başlattığını açıkladı. Haberlerde belediyenin bu itirazlara yanıtı yok; ihalenin ve davanın sonucunu bulamadık. İki haber satılan alanı farklı mahalle adlarıyla anıyor.

Dokuzçeltik'te plan işlemleri sürüyor. Belediyenin 5 Ekim 2026 duyurusuna göre Dokuzçeltik 1370 ada 5 parselin 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki plan notu değişikliği (Yenişehir Belediye Meclisi'nin 5 Ağustos 2026 tarihli 154 ve Büyükşehir Meclisi'nin 17 Eylül 2026 tarihli 219 sayılı kararları) 2 Ekim 2026'dan itibaren 30 gün askıda. Değişikliğin içeriğini duyuruda göremedik.

Büyükşehir'in riskli saydığı Yenişehir mahalleleri

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin 30 Ekim 2025 haberine göre İmar ve Şehircilik Dairesi, kentte birinci derece afet riski taşıyan sekiz öncelikli alan saydı. Listede Aziziye-Gürdoğan-Cumhuriyet mahalleleri ve Feritköşk-Dicle mahalleleri var; Vikipedi'deki mahalle listesine göre bu beş mahallenin hepsi Yenişehir'de. Listedeki Şılbe ve Ben û Sen resmî mahalle adı değil; Yenişehir Belediyesi'nin 2026 etkinlik takviminde Şilbe'deki kütüphane ve Şehitlik Mahallesi'ndeki Ben û Sen Parkı geçiyor, ama bu bölgelerin sınırını gösteren bir kaynak bulamadık.

Haberde bu Yenişehir alanları için ayrı bir açıklama, uygulama modeli ya da takvim yok. Bu mahalleler için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir 6306 riskli alan ya da rezerv yapı alanı kararı bulamadık. Yani bugün buradaki dönüşüm, bina bazında riskli yapı tespitine dayanıyor.

Deprem riski ve zemin

6 Şubat 2023 depreminde Yenişehir'de en az iki bina yıkıldı: Galeria Sitesi'nin bir bloğu ve Sözel Apartmanı. DHA kaynaklı BirGün haberine göre (23 Mayıs 2023) Diyarbakır'da depremde 414 kişi öldü, 912 kişi yaralandı. Yenişehir için ilçe bazında ağır ve orta hasarlı bina sayısını gösteren, açıp doğrulayabildiğimiz resmî bir veri bulamadık.

Yenişehir için resmî bir mikrobölgeleme, sıvılaşma ya da zemin haritası da bulamadık. DHA'ya göre Galeria'da yeni inşaattan önce karot örnekleri alındı. Kendi binanız için de yeni yapının temeli parselin zemin etüdüne, riskli olup olmadığı ise lisanslı kuruluşun tespitine bağlı.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Yenişehir Belediyesi Fabrika Mah. 763. Sk. No:3 adresinde; telefon 0 412 228 96 54. Belediyenin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne bu santralden 3248 dahiliyle ulaşılıyor; imar durumu için İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ve sitedeki e-imar sorgulama ekranı var. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Bağlar'daki Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; adres ve telefon il rehberinde. Galeria örneğinde olduğu gibi bazı yapı ruhsatlarını Büyükşehir veriyor; hangi kurumun ruhsat vereceğini baştan sorun.

Parseliniz Üçkuyu, Dokuzçeltik ya da Fabrika'daysa önce bir proje alanı kapsamında olup olmadığını belediyeden yazılı öğrenin. Bu alanlarda Hazine ya da belediye mülkiyeti ve yapı kayıt belgesi gibi konular tartışmalı; tapunuz yoksa müteahhitle yapacağınız sözleşme hak sahipliği sağlamayabilir.

Aziziye, Gürdoğan, Cumhuriyet, Feritköşk ya da Dicle'de oturuyorsanız, Büyükşehir'in risk listesi tek başına bir yasal süreç başlatmıyor. Bina bazlı dönüşüm için tapudaki tüm malikleri ve payları çıkarın, lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırın, belediyeden güncel imar durumunu alın. Askıdaki plan değişikliklerini belediyenin duyurular sayfasından izleyin.

Yenişehir için ilçeye özgü ortalama bir kat karşılığı oranı yayımlayan güvenilir bir kaynak bulamadık; teklifleri güncel imar durumuna göre karşılaştırın. Kredi ve hibe yok: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Diyarbakır bu listede değil. Kanuni korumalar (satış sınırı, fesih hakkı, teminat) il rehberinde.