Bağlar'da kentsel dönüşüm 2026: Kaynartepe, Eski Bağlar ve deprem

Bağlar'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Bağlar, Diyarbakır'ın merkez ilçelerinden biri ve en kalabalığı. Evrensel'in 6 Şubat 2026 haberinde ilçede yaklaşık yarım milyon kişinin yaşadığı ve yapı stokunun büyük bölümünün riskli olduğu yazıyor. Dönüşüm burada iki yoldan ilerliyor: Bakanlığın Kaynartepe'deki riskli alan projesi ve bu alanın dışında maliklerin 6306 sayılı Kanun'a göre riskli yapı tespiti yaptırıp müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşüm. Riskli yapı tespiti, itiraz, kira yardımı ve salt çoğunluk kuralları Diyarbakır il rehberinde.

Bağlar'daki eski ve boş binaların yıkımı riskli alan kararından önce başlamıştı. Kurdistan24'ün 1 Ekim 2020 haberine göre Bağlar Belediyesi o tarihe kadar 250 boş ve harabe binanın yıkımını tamamlamıştı. Aynı haberde Belediye Başkanı Hüseyin Beyoğlu kimsenin mağdur edilmeyeceğini söyledi; Kaynartepe Muhtarı İlhami Altun ise dönüşümü desteklediklerini ama ev sahiplerinin zarar görmemesini istediklerini anlattı.

Kaynartepe riskli alanı

25 Eylül 2020 tarihli ve 3027 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Bağlar ilçesi Kaynartepe Mahallesi sınırları içindeki bir alanı riskli alan ilan etti; karar 26 Eylül 2020 tarihli ve 31256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. DHA'nın 19 Kasım 2021 haberine göre projeyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başlattı; Büyükşehir ve Bağlar Belediyesi ortak çalışıyor. İlk etap 54 dönümde 375 binayı kapsıyordu ve 1.365 hak sahibi tespit edilmişti. O gün 602 hak sahibiyle görüşülmüş, yaklaşık 100'üyle anlaşılmıştı; tapu devri ve ödemesi tamamlanan 8 binanın yıkımına başlandı. Yıkımdan sonra konutları TOKİ'nin yapacağı söylendi.

Aynı habere göre Beyoğlu yeni konutların en geç 1–2 yıl içinde hazır olacağını söyledi. Bu süre doldu; konutların yapılıp yapılmadığını, kura ya da teslimi gösteren bir haber veya resmî duyuru bulamadık. Kronoloji, TMMOB'un itirazları ve 2025'te duyurulan plan değişikliği Kaynartepe proje sayfamızda.

Kaynartepe'de malikseniz taşınmazınızın riskli alan sınırında olup olmadığını, hangi etapta olduğunuzu ve uzlaşmanın hangi ölçüte göre yapıldığını Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden yazılı olarak sorun. Riskli alan içindeki bir parselde müteahhitle ayrı anlaşma yapmak, proje kararıyla boşa çıkabilir.

Eski Bağlar: en acil alan, takvim yok

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin 30 Ekim 2025 haberine göre İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Murat Eminoğlu, Bağlar Belediyesi'nin düzenlediği çalıştayda Eski Bağlar'ı kentin en acil dönüşüm ihtiyacı duyan bölgesi olarak tanımladı. Habere göre bölge 11 mahalle, 259 bin nüfus, 12.746 yapı ve 77 bin bağımsız bölümden oluşuyor ve yapıların büyük çoğunluğu ekonomik ömrünü tamamlamış. Eminoğlu, Eski Bağlar'ı kentte birinci derece afet riski taşıyan sekiz öncelikli alanın ilki olarak saydı.

Çalıştayın adı 'Afet, Kentsel Dönüşüm ve Göç Perspektifinden Eski Bağlar'ın Geleceği' idi ve 30–31 Ekim 2025'te yapıldı. Doç. Dr. T. Gül Köksal'ın Evrensel'deki 8 Kasım 2025 tarihli yazısına göre çalıştayı Bağlar Belediyesi, Büyükşehir, Güneydoğu Anadolu Bölgesi Belediyeler Birliği, Diyarbakır Barosu ve TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu birlikte düzenledi; depremde hasar görmüş binaların yerinde dönüşümü, tapusuz ve çok hisseli parsellerde adil paylaşım ve kiracıların durumu konuşuldu.

Eski Bağlar için bir riskli alan kararı, onaylı bir plan ya da uygulama modeli bulamadık. Bu bölgede bina bazlı dönüşüm, şimdilik tek tek binalar için riskli yapı tespiti ve maliklerin anlaşmasıyla ilerliyor; en sık engel, yazıda da altı çizilen çok hisseli ve tapusuz mülkiyet.

2023 depremi ve yıkılmayan ağır hasarlı binalar

6 Şubat 2023 depremlerinde Diyarbakır'da en çok can kaybı yaşanan iki bina Bağlar'daydı. Sözcü'nün 20 Mayıs 2024 haberine göre Şeyh Şamil Mahallesi'ndeki Dündar Apartmanı'nın çökmesinde 38 kişi öldü, 37 kişi yaralandı; bina ruhsatsız, onaylı projesiz ve denetimsiz yapılmıştı. Diyarbakır 8. Ağır Ceza Mahkemesi iki müteahhide 13 yıl 4'er ay hapis verdi, arsa sahibi beraat etti.

Sözcü'nün 26 Eylül 2024 haberine göre 5 Nisan Mahallesi'ndeki 1993 yapımı 11 katlı Yoldaş Apartmanı'nda 60 kişi öldü, 9 kişi yaralandı. Büyükşehir, binanın ruhsat ve mimari ya da statik proje kaydı olmadığını bildirdi; beton numuneleri 1975 yönetmeliğindeki en düşük sınıfı bile karşılamadı. Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi müteahhide 16 yıl 3 ay hapis verdi.

Evrensel'in 6 Şubat 2026 haberine göre DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo, depremden üç yıl sonra hâlâ yıkılmayan ağır hasarlı binalar için Meclis araştırması istedi. Habere göre bu binalar Bağlar'da Mevlana Halit, Şeyh Şamil, Yunus Emre ve 5 Nisan mahallelerinde bulunuyor ve bunlardan birinde 14 Ekim 2025'te bir kişi hayatını kaybetti. Bu binaların sayısını gösteren bir kaynak bulamadık.

Bu iki dava kat karşılığında ruhsat, proje ve yapı denetiminin neden önemli olduğunu gösteriyor. Yanınızdaki bina ağır hasarlı ve yıkılmamışsa durumu Büyükşehir'e, ilçe belediyesine ve İl Müdürlüğü'ne yazılı bildirin.

Deprem riski ve zemin

Büyükşehir'in 30 Ekim 2025 haberinde Eski Bağlar'ın 2. derece deprem bölgesinde olduğu söyleniyor. Bağlar için resmî bir mikrobölgeleme, sıvılaşma ya da zemin haritası bulamadık.

Yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Dar sokaklı, imarsız dokuda tek parselde yeniden yapım çoğu zaman imar durumuyla sınırlanır; teklif almadan önce güncel imar durumunu ilçe belediyesinden alın.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Bağlar Belediyesi Bağcılar Mah. Amid Cad. No:12, Bağlar adresinde; santral 0412 251 93 00 (belediyenin iletişim sayfası). İmar durumu ve yapı ruhsatı buradan alınıyor; ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü göremedik. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı için muhatap, yine Bağlar'da Turgut Özal Bulvarı'ndaki Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü; Kaynartepe projesini de Bakanlık yürütüyor. Adres ve telefonlar il rehberinde.

Önce tapudaki bütün malikleri ve paylarını çıkarın. Eski Bağlar'da tapusuz ya da çok hisseli parsel sık; payları netleşmemiş bir parselde salt çoğunluk ve ruhsat aşaması uzar. Bağlar için ilçeye özgü ortalama bir kat karşılığı oranı yayımlayan güvenilir bir kaynak bulamadık.

Müteahhidin yapı ruhsatı alacağını, projenin onaylı olacağını ve yapı denetim firmasının adını sözleşmeye yazdırın. Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat) il rehberinde.

Kredi ve hibe: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Diyarbakır bu listede değil. Bakanlık kira yardımı ve deprem sonrası yerinde dönüşümün kapanışı il rehberinde.