Esenyurt'ta kentsel dönüşüm 2026: imar planı, başvuru, destek

Esenyurt'ta dönüşümün asıl düğümü: imar planları

Esenyurt'ta bir binanın yıkılıp yeniden yapılabilmesi için önce o parselde geçerli bir uygulama imar planı olması gerekiyor. İlçede uzun süre sorun tam da buradaydı. Esenyurt Belediyesi'nin 20 Kasım 2025 tarihli duyurusuna göre TEM Güneyi 4. Etap 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı 2023'te mahkeme kararıyla iptal edilmişti. Plan, 1/5.000 ölçekli nazım plan esas alınarak yeniden hazırlandı, Belediye Meclisi'nde Mayıs 2025'te kabul edildi, İBB Meclisi'nce onaylandı ve 19 Kasım 2025'ten itibaren bir ay süreyle askıya çıkarıldı.

Bu plan küçük bir alanı değil, ilçenin geniş bir kesimini ilgilendiriyor. Belediyenin açıklamasına göre Yunus Emre, Akşemsettin, Namık Kemal, Turgut Özal, Saadetdere, Balıkyolu, İncirtepe, Zafer ve İnönü mahallelerini kapsayan yaklaşık 573 hektarlık alanda 210 bin 300 civarında kişi yaşıyor. Askı sonrasında itirazlar değerlendirilip plan kesinleşecekti; planın bugünkü kesinleşme durumunu resmî bir metinde bulamadık.

İkinci gelişme Kıraç tarafında. Belediyenin 28 Kasım 2025 tarihli duyurusuna göre TEM Güneyi 7. Etap 1. Kısım 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı, tek bir malikin kendi taşınmazı için açtığı davada verilen ara kararın uygulanmasındaki tereddüt nedeniyle askıda kalmıştı. Bölge İdare Mahkemesi belediye lehine karar verdi ve plan yeniden uygulanabilir hâle geldi. Bu bölgede ruhsat işlemleri bu kararla tekrar mümkün oldu.

Kıraç örneği ayrıca şunu gösteriyor: belediyeye göre tek bir malikin yalnız kendi taşınmazı için açtığı dava, ara kararın nasıl uygulanacağı konusundaki tereddüt nedeniyle geniş bir bölgenin planını aylarca askıda bıraktı. Esenyurt'ta bir plan askıya çıktığında itirazlar askı süresi içinde yapılıyor; bu süreyi kaçıran malikin sonradan plana karşı yapabileceği şey sınırlı. Askı ilanlarını belediyenin ilan panolarından ve ilgili birimlerinden takip etmek, dönüşüm düşünen maliklerin işini kolaylaştırır.

Pratik sonuç şu: Esenyurt'ta müteahhitle görüşmeden önce binanızın hangi plan bölgesinde kaldığını ve planın yürürlükte olup olmadığını öğrenin. Belediyenin e-İmar sistemi ve İmar ve Şehircilik Müdürlüğü bu bilginin kaynağı. Planı askıda ya da davalı bir parselde verilen kat karşılığı vaadi, ruhsat alınana kadar kâğıt üzerinde kalabilir.

Deprem riski: İBB'nin Esenyurt tahmini

İBB ve Kandilli Rasathanesi'nin 2019 tarihli Olası Deprem Kayıp Tahminlerinin Güncellenmesi çalışmasından 2020'de hazırlanan ilçe kitapçığı, gece yaşanacak 7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosuna dayanıyor. Diken'in kitapçıktan aktardığına göre çalışma döneminde Esenyurt'ta 38 bin 685 bina ve 954 bin 579 kişi vardı. BirGün'ün aynı rapora dayanan haberine göre bu senaryoda 563 binanın çok ağır, 1.768 binanın ağır, 7.911 binanın orta ve 14.672 binanın hafif hasar alması bekleniyor; tahmini can kaybı 1.003.

Kitapçığa göre en ağır hasarın ve can kaybının beklendiği mahalleler Namık Kemal ve Saadetdere. Dikkat çekici olan, bu iki mahallenin de yukarıdaki TEM Güneyi 4. Etap plan alanında yer alması. Yani ilçede riskin en yüksek görüldüğü bölgelerden bazıları, aynı zamanda imar belirsizliğinin en uzun sürdüğü yerler.

Bu rakamlar ilçe ortalamasına dayanan model sonuçlarıdır; tek bir binanın durumunu göstermez. Esenyurt için ilçeye özgü bir zemin ya da fay haritası bilgisini resmî kaynakta bulamadık. Binanızın riskli olup olmadığını hukuken yalnız lisanslı kuruluşun 6306'ya göre yaptığı tespit belirliyor.

Riskli alan var mı, başvuru nereye yapılır

Esenyurt için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir riskli alan ya da rezerv yapı alanı kararı bulamadık. Bazı ticari sitelerde Kıraç ya da Kavaklı çevresi için bu tür iddialar dolaşıyor, ancak dayanak gösterilmiyor. Bu nedenle ilçede dönüşümün bugünkü yolu bina bazlı dönüşüm: lisanslı kuruluşa tespit yaptırmak, malikler arasında salt çoğunlukla karar almak ve belediyeden ruhsat almak.

Esenyurt Belediyesi'nin müdürlük listesinde ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü görünmüyor. Belediyenin yayımladığı görev tanımına göre 6306 kapsamındaki yapı ruhsatı aşamasında teminat mektubunu alan ve yapı kullanma izninden sonra iadesini yürüten birim İmar ve Şehircilik Müdürlüğü. Belediyenin ana adresi Zafer Mahallesi Doğan Araslı Bulvarı No:79; çağrı merkezi 444 0 411. Hangi masanın baktığını gitmeden önce telefonla teyit edin.

Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı ise belediyeye değil, Bakanlığın İstanbul'daki Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü'ne yapılıyor. Esenyurt'a en yakın Dünya Bankası kredi bilgilendirme ofisi, AA'nın Nisan 2026 haberine göre Küçükçekmece Halkalı'da.

Destekler Esenyurt'ta nasıl işliyor

Esenyurt İstanbul'un bir ilçesi olduğu için il genelindeki bütün destekler burada da geçerli: Yarısı Bizden kampanyası (31 Aralık 2027'ye uzatıldı), Nisan 2026'da açılan 3 milyon TL'ye kadar Dünya Bankası destekli kredi, Bakanlığın aylık 8.000 TL kira yardımı ve İBB'nin hızlı taramada D ya da E sınıfına giren binalar için ek kira desteği. Şartların ayrıntısı İstanbul il rehberinde.

Yarısı Bizden'de hak sahipliği başvurusu ilçe belediyesine yapılıyor. Kampanyada yeni binanın toplam inşaat alanı eskisinin 1,5 katını geçemiyor; Esenyurt gibi imar hakkının plana göre değişebildiği bir ilçede bu sınırı plandaki yapılaşma hakkıyla birlikte hesaplamak gerekiyor.

Kira yardımlarında da bir ayrıma dikkat edin. Bakanlığın kira yardımı 6306'ya göre riskli bulunup tahliye edilen ya da yıkılan binalarda veriliyor ve başvurusu Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü'ne yapılıyor. İBB'nin ek desteği ise Belediyenin hızlı taramasında D ya da E sınıfına giren ve yıkılan binalar için. İkisinin şartları ve başvuru kapıları ayrı; birinin onaylanması diğerini kendiliğinden getirmiyor.

Dünya Bankası kredisinde AA'nın 30 Eylül 2026 haberinde en çok ön başvuru gelen 15 ilçe sayılıyor; Esenyurt bu listede yok. Komşu Küçükçekmece ve Avcılar listede. Esenyurt için ilçe bazlı başvuru rakamı bulamadık.

Kat karşılığında Esenyurt'ta nelere dikkat

İlk belge imar durumu. Binanız TEM Güneyi plan bölgelerinden birindeyse planın yürürlükte olduğunu, parselinize ilişkin dava bulunmadığını ve ruhsata engel bir ara karar olmadığını belediyeden yazılı olarak öğrenin. Sözleşmeye, plan değişikliği ya da dava nedeniyle ruhsat alınamazsa tarafların ne yapacağını yazdırın.

Esenyurt'ta çok bloklu siteler yaygın. Sitedeki binalardan yalnız biri riskli çıkarsa ne olacağı, ortak alanların ve otoparkın yeni projede nasıl paylaşılacağı baştan konuşulmalı. 4 Şubat 2026 yönetmelik değişikliğiyle salt çoğunluk kararından önce toplantı ve 15 günlük ilan ya da noter bildirimi zorunlu; kalabalık bir sitede bu usule eksiksiz uyulmazsa belediye ruhsat aşamasında süreci durdurabilir.

Kanunun koruyucu hükümlerini sözleşmeye geçirin: müteahhit kendi payındaki daireleri ancak inşaatın tamamlanma oranının yüzde on altındaki oranda satabiliyor, yönetmelik ruhsattan önce yapı yaklaşık maliyetinin %6'sı kadar teminat istiyor.