Şile'de kentsel dönüşüm 2026: eski binalar ve heyelan

Şile'de dönüşümün gerçek gerekçesi

Şile, İstanbul'un deprem açısından görece şanslı ilçelerinden biri. İBB ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi'nin 2019 projesinden üretilen 2020 tarihli ilçe kitapçığına göre 7,5 büyüklüğündeki senaryo depreminde Şile'deki binaların %83,2'si hasarsız kalıyor. %12'si hafif, %4'ü orta, %0,6'sı ağır ve %0,2'si çok ağır hasar görebilir. Bu oranlar yaklaşık 902 binanın orta ve üstü hasar alması demek. Kitapçık, gece senaryosunda bile can kaybı, ağır yaralanma ve hastanede tedavi ihtiyacının oluşmayabileceğini öngörüyor. Acil barınma ihtiyacı yaklaşık 876 hane. İBB'nin heyelan kitapçığı da Şile'nin Kuzey Anadolu Fayı'na yakın ilçelere göre daha düşük deprem tehlikesine sahip olabileceğini yazıyor.

Şile geniş ama az nüfuslu bir ilçe. Kitapçığa göre 779,11 km² yüzölçümünde 62 mahalle var ve TÜİK 2019 verisiyle nüfus 37.692. Doğusunda Kocaeli'nin Kandıra ilçesi, batısında Beykoz, güneybatısında Çekmeköy bulunuyor.

Yine de bu tablo binaların sağlam olduğu anlamına gelmiyor. Kitapçıkta analiz edilen 20.102 binanın yaklaşık %93'ü 2000 ve öncesinde yapılmış. Binaların %98'i 1–4 katlı ve 9 kat üstü bina yok. Taşıyıcı sistemde betonarme %73,5, yığma %20,4 (4.091 bina), ahşap %4,8 (970 bina). Yani Şile'de dönüşüm daha çok yaşlı, az katlı, yığma ve ahşap binaların yenilenmesi meselesi.

Asıl zemin riski: heyelan

İBB'nin 2020 tarihli Şile heyelan kitapçığı ilçede toplam 96 yamaçta kütle hareketi tespit etti. Bunların 74'ü etkin, 3'ü uykuda, 19'u potansiyel alan. 48'i zemin ortamlarda, 48'i kaya şevlerinde gelişmiş. Hareket biçimine göre 38 kayma, 8 akma, 19 devrilme, 5 düşme ve 26 birleşik tip var. Kitapçığa göre duraysız şevler yüksek yerlerde yoğunlaşıyor ve eğimin %30'u aştığı yamaçlarda sıklaşıyor. Deniz kıyısına bakan yamaçlarda da gelişiyorlar. İlçenin orta, güney ve güneydoğu kesimlerinin bir kısmında %50'nin üzerinde eğimli yamaçlar var.

Kitapçık etkin heyelanların zemin, ayrışmış kaya, yapay dolgu ve moloz ile kaplı yamaçlarda geliştiğini belirtiyor. Hareketlerin en çok Bozhane, Akveren ve Ballıkaya formasyonlarına ait birimlerle kaplı yamaçlarda görüldüğünü ekliyor. Yapılaşmış ya da yapılaşmaya açılacak bu kesimlerde ayrıntılı şev analizi yapılmasını öneriyor. Yamaçta ya da kıyıya bakan bir parselde yeniden yapım yapacaksanız zemin etüdü ve şev önlemi, maliyetin baştan hesaba katılması gereken kalemleri.

Başvuru nereye yapılır

Şile Belediyesi'nin müdürlükler listesinde ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü görmedik. İmar durumu ve ruhsat için İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, plan askıları için Plan ve Proje Müdürlüğü, afet riskleri için Afet İşleri ve Risk Yönetimi Müdürlüğü var. Belediyenin adresi Balibey Mahallesi, Atatürk Caddesi No.69/A, Şile; çağrı hattı 444 74 53. Belediyenin sitesinde e-belediye üzerinden imar durumu sorgulama hizmeti de bulunuyor.

Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı için İstanbul genelinde muhatap Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü (Altunizade, Üsküdar). Tespiti Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluş yapıyor ve tek bir malik de başvurabiliyor.

2025–2026 imar gelişmeleri

Şile'de son dönemde öne çıkan gelişmeler kentsel dönüşüm projesinden çok imar planlarıyla ilgili. Belediyenin duyurularına göre İBB Meclisi'nin 13 Mart 2026 tarihli ve 2026/299 sayılı kararıyla, Şile'nin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına çatı katlarına ilişkin bir plan notu eklendi. Değişiklik 23 Mart 2026'da onaylandı ve 1 ay askıya çıkarıldı. Yine İBB Meclisi'nin 16 Nisan 2026 tarihli ve 2026/413 sayılı kararıyla Ahmetli ve Meşrutiyet mahalleleri ile Çavuş ve Balibey mahallelerinin bir kısmına ait 1/1000 ölçekli uygulama imar planı itirazı 25 Nisan 2026'da onaylandı. Plan 10 Temmuz–10 Ağustos 2026 arasında askıda kaldı. Duyurunun başlığında 2025, metninde 2026 tarihi geçiyor; resmî onay tarihini belediyeden teyit edin.

Bu plan değişiklikleri, yeni binada kaç kat ve hangi çatı kullanımının mümkün olacağını doğrudan belirliyor. Ahmetli, Meşrutiyet, Çavuş ya da Balibey'de dönüşüm düşünüyorsanız önce güncel plan notlarıyla imar durumu belgesini alın.

Şile'ye özgü bir riskli alan kararı ya da 2026 tarihli bir dönüşüm kampanyası bulamadık. Vatan'ın 21 Şubat 2021 haberine göre o dönem Şile Feneri'nin silüetine zarar veren binaların kaldırılması için Şile Belediyesi ile Bakanlığın Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü arasında bir proje planlanıyordu. Bu projenin sonraki aşamasını gösteren bir kaynak bulamadık.

Destekler kısaca

Şile İstanbul'a bağlı olduğu için Yarısı Bizden kampanyası (31 Aralık 2027'ye uzatıldı), 3 milyon TL'ye kadar Dünya Bankası destekli kredi ve İBB ek kira desteği burada da geçerli. Bakanlığın İstanbul için kira yardımı 2025'ten itibaren aylık 8.000 TL. Kampanyaların hepsi 6306'ya göre riskli yapı tespiti istiyor. Ayrıntılar İstanbul il rehberinde.

Kat karşılığında Şile'de nelere dikkat

Az katlı, yaşlı binada hesap farklı. Şile'de binaların neredeyse tamamı 1–4 katlı. Plan notları ek kata izin vermiyorsa müteahhidin kendi payını çıkaracağı alan sınırlı kalabilir. Bu durumda kat karşılığı yerine malik finansmanlı yapım ya da Yarısı Bizden hibesiyle desteklenen bir model daha gerçekçi olabilir. Teklif almadan önce imar durumu belgesini ve çatı katı plan notunu okuyun.

Zemin maliyeti sözleşmede yazılı olsun. Heyelan riski olan yamaçlarda istinat duvarı, drenaj ve şev önlemleri ciddi bir kalem. Bunların müteahhide mi, maliklere mi ait olduğunu sözleşmede netleştirin.

Mülkiyeti netleştirin. Vatan'ın aynı 2021 haberinde Şile'de kadastro nedeniyle dava konusu olan zilliyetlik kullanımları için düzenleme yapılacağı aktarılıyordu. Tapunuzda dava ya da şerh varsa kat karşılığı sözleşmesinden önce çözün.