Esenler Havaalanı Mahallesi kentsel dönüşüm son durum

Son durum: proje tamamlandı, en yeni kaynak 2017

Bulabildiğimiz en yeni bilgi 2017 tarihli. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi'nde Mehmet Angın'ın 2017'de hazırladığı yüksek lisans tezi, Havaalanı projesinin bittiğini ve konutların Eylül–Kasım 2016 döneminde kurayla teslim edilmesinin düşünüldüğünü yazıyor. Aynı tez, Esenler'de Havaalanı ve Turgut Reis projelerini 'tamamlanmış' projeler arasında sayıyor.

Bir yıl önceki durum şöyleydi. Gazete Vatan'ın 18 Nisan 2016 haberine göre inşaatın yüzde 90'ı bitmişti ve anahtarların Mayıs ayında teslimi planlanıyordu. Habere göre projede 2.373 daire ve 55 iş yeri vardı; yatırım tutarı 760 milyon TL olarak verildi.

Kuranın hangi tarihte çekildiğini ve son anahtarın ne zaman teslim edildiğini gösteren bir resmî duyuru ya da haber bulamadık. 2017'den sonra Havaalanı Mahallesi projesine özgü yeni bir etap, dava ya da ek proje haberi de bulamadık. Teslim ya da tapu işlemleriniz hâlâ açıksa Esenler Belediyesi'ne ve Emlak Konut GYO'ya yazılı sorun.

Bir karışıklığa dikkat edin. Esenler'deki yeni 15 Temmuz Mahallesi, Havaalanı Mahallesi projesiyle aynı yer değil. Vikipedi'ye göre 15 Temmuz Mahallesi, belediyenin devraldığı eski askerî arazide (Metris, Baştabya ve Topçu kışlaları) Mart 2020'de kuruldu ve orada TOKİ konutları yapılıyor. O bölgedeki teslim haberleri Havaalanı projesine ait değil.

Kronoloji: 2012'den 2017'ye

12 Eylül 2012: Mynet'te yayımlanan İHA haberine göre Esenler Belediyesi, Havaalanı ve Tuna mahallelerini riskli alan olarak Bakanlar Kurulu'na önermişti. Habere göre o tarihte yaklaşık 352 malik belediyeyle doğrudan anlaşmıştı; ilk etapta yaklaşık 1.550 riskli bağımsız birimin yıkılması planlanıyordu.

24 Eylül 2012: Bakanlar Kurulu, Atışalanı Havaalanı ve Atışalanı Tuna mahallelerindeki krokili alanları riskli alan ilan etti. Karar 2012/3791 sayıyla 7 Ekim 2012 tarihli, 28434 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Dayanak, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve Bakanlığın 21 Eylül 2012 tarihli, 1323 sayılı yazısı.

5 Ekim 2012: Gazete Vatan'ın 2016 haberine göre projenin temelleri bu tarihte atıldı. Angın'ın tezine göre yıkım töreni dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla yapıldı; yıkım 2012'de başladı, 2013'te bitti.

25 Haziran 2013: Mynet'in haberine göre mahalledeki son riskli bina törenle yıkıldı. Dönemin Belediye Başkanı Tevfik Göksu o gün 1.227. konutun yıkıldığını ve 1.170 aileye kira yardımı yapıldığını söyledi; sıradaki mahallenin Tuna olduğunu açıkladı.

19 Haziran 2014 ve 13 Ekim 2014: Gazete Vatan'ın 13 Ekim 2014 haberine göre projenin 2. etabı için sözleşme 19 Haziran 2014'te imzalandı ve 900 günde bitirilmesi planlandı. 13 Ekim 2014'te Emlak Konut GYO, 2. etabı finanse edecek 970 konut ile 23 ticari ünitenin satışını başlattı; fiyatlar 281 bin TL'den başlıyordu.

17 Şubat 2015: Gazete Vatan'a göre konutların 2015 sonuna kadar tamamlanıp hak sahiplerine teslimi hedefleniyordu. Bu hedef tutmadı: Nisan 2016'da inşaat yüzde 90'daydı (Gazete Vatan, 18 Nisan 2016).

Kim yürüttü, hangi model

Proje, 6306 sayılı Kanun'a göre riskli alanda yürütüldü. Gazete Vatan'ın 2014 ve 2016 haberlerine göre ortaklar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Esenler Belediyesi, TOKİ iştiraki Emlak Konut GYO ve Eskon İnşaat. Angın'ın tezine göre Eskon, Esenler Belediyesi'nin iştirak şirketi ve inşaatı yürüten taraf; İlbank A.Ş. ise konutların satışı ve teslimiyle ilgilendi. Belediye, maliklerle iletişimi, bina tespitini, kamulaştırmayı ve yıkımı üstlendi.

Model, hak sahiplerine ayrılan konutlar ile satılan konutların birlikte yapılmasına dayanıyordu. Hak sahipleri için 1.403 daire ve 32 iş yeri, projenin finansmanı için 970 daire ve 23 iş yeri planlandı (Gazete Vatan, 13 Ekim 2014; Angın, 2017). Gazete Vatan'ın 2016 haberine göre hak sahiplerine ayrılan dairelerin dağılımı 20 adet 1+1, 1.132 adet 2+1 ve 251 adet 3+1.

Eski dairenize karşılık kaç metrekare verildiğini gösteren oran ya da formülü kamuya açık bir kaynakta bulamadık. Gazete Vatan'ın 2016 haberinde bir hak sahibi, dört daireli apartmanı karşılığında beş daire aldığını; bir başkası 100 bin TL'lik daire yerine 500 bin TL'lik konut sahibi olduklarını söyledi. Bunlar tek tek kişilerin anlatımı, genel bir kural değil. Aynı habere göre kira yardımı aylık 680 TL idi.

Proje tartışmasız değildi. Sözcü'nün 19 Ağustos 2015 haberinde CHP Genel Sekreteri Gürsel Tekin, Havaalanı Mahallesi'nde yapılan planın 'yandaş bir firmaya' verildiğini ve Esenler'deki dönüşüm alanlarının rezidans ve AVM'ye döndüğünü iddia etti. Bu bir siyasetçinin iddiası; bağımsız bir doğrulamasını bulamadık.

Alan, sınırlar ve sayılar

Proje alanı kaynaklara göre değişiyor. 2012 ve 2015 haberleri 72 bin metrekare diyor (Mynet, 12 Eylül 2012; Gazete Vatan, 17 Şubat 2015). Gazete Vatan'ın 13 Ekim 2014 haberi ve Angın'ın tezi 71.821 metrekare, ada 1095 parsel 16 bilgisini veriyor. Gazete Vatan'ın 2016 haberi ise 56 bin metrekare yazıyor.

Dönüşümden önce alanda 254 bina ve yaklaşık 1.200 bağımsız bölüm vardı (Mynet, 2012; Gazete Vatan, 2015). 2012'de yaklaşık 3 bin bağımsız bölüm yapılması planlanmıştı; 2014–2016 haberlerinde sayı 2.373 daire ve 55 iş yeri olarak geçiyor.

Gazete Vatan'ın 2015 haberine göre alanın yaklaşık yüzde 35'i yapılaşmaya, yüzde 65'i yeşil alana ayrılacak, 7 bin araçlık kapalı otopark yapılacaktı. Angın'ın 2015'te yaptığı ankete dayanan tezi, Havaalanı'nda yeşil alanın diğer mahallelere göre 'kısmen daha iyi' olduğunu ama site nüfusuna göre yetersiz kalabileceğini yazıyor.

Aynı kararla riskli alan ilan edilen Tuna Mahallesi ayrı bir proje. Mynet'in 2012 haberine göre orada 25 bin metrekarelik alanda 28 katlı iki kule ve 800 konut düşünülmüştü; Angın'ın tezine göre Bakanlık bu kule projesini site düzeni istediği için reddetti. Tuna'nın bugünkü durumunu bu sayfada ele almıyoruz.

Malik olarak ne yapmalısınız

Projedeki konutunuzu hâlâ teslim almadıysanız ya da tapunuz çıkmadıysa, önce kimin muhatap olduğunu belirleyin. Kaynaklara göre satış ve teslim işlerinde Emlak Konut GYO ve İlbank, mahalle tarafındaki tespit ve kamulaştırma işlerinde Esenler Belediyesi rol aldı. Dilekçenizi yazılı verin ve evrak numarası alın.

Anket sonuçları bilgi eksikliğine işaret ediyor. Angın'ın tezinde Havaalanı'nda ankete katılanların yüzde 37'si taşınma sürecinde mağdur olabileceğini düşündüğünü söyledi; yazar bunu, maliklerin projenin şartlarından tam haberdar olmamasına bağlıyor. Kira yardımı, taşınma desteği ya da borç tutarı konusunda sözlü bilgiyle yetinmeyin, yazılı belge isteyin.

Riskli alan sınırının dışında kalan bir binanız varsa süreç farklı. 2012 kararı yalnız krokide gösterilen alanları kapsıyor; sınır dışındaki binalarda dönüşüm, lisanslı kuruluşun riskli yapı tespitiyle bina bazında başlıyor. Parselinizin sınırın neresinde kaldığını Esenler Belediyesi'ne yazılı sorun.