Tire'de kentsel dönüşüm 2026: 11,3 hektarlık rezerv alan ve birim

Tire'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Tire'de dönüşüm iki yoldan yürüyor. Birincisi, maliklerin lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırıp müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşüm. Belediyenin 2025 faaliyet raporuna göre yıl içinde dönüşüm kapsamına alınmış binaların yıkılıp yeniden yapılması için 9 'yanan yıkılan yapı ruhsatı' düzenlendi. Tespit, itiraz ve kira yardımının genel kuralları İzmir il rehberinde.

İkincisi, belediyenin alan ölçeğindeki işleri: 2024'te belirlenen rezerv yapı alanı ve imar programındaki bir 'Kentsel Dönüşüm Alanı'. Tire'de Resmî Gazete'de ilan edilmiş bir riskli alan kararı bulamadık.

Belediye bu iş için örgütünü de değiştirdi. 2024 faaliyet raporundaki yönetim şemasında İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne bağlı bir 'Kentsel Dönüşüm Birimi' görünüyor; Kasım 2026 itibarıyla belediye sitesinde ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü listeleniyor ve meclisin bir Kentsel Dönüşüm Komisyonu var.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Tire'de kullanılabiliyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda İzmir kredi illeri arasında. Tire'den yapılan başvuru sayısına dair bir veri bulamadık. Kredi şartları İzmir il rehberinde.

Rezerv yapı alanı: Dörteylül, Turan, İbni Melek, Ketenci

Tire Belediye Meclisi'nin 1 Eylül 2026 tarihli karar özetine göre Tire Belediye Başkanlığı'nın 12 Temmuz 2024 tarihli ve 68612 sayılı yazısındaki talep üzerine, Dörteylül, Turan, İbni Melek ve Ketenci mahalleleri sınırlarında yaklaşık 11,3 hektarlık bir alan, 6306 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre 16 Ağustos 2024 tarihli ve 94766 sayılı Makam Olur'u ile 'Rezerv Yapı Alanı' olarak belirlendi.

Rezerv yapı alanı, kanunda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere ayrılan alan anlamına geliyor. Belediyenin 2025 faaliyet raporuna göre meclis 20 Ekim 2025'te 2025-79 sayılı kararla 'Rezerv Yapı Alanındaki yapılacak işlemler için' Başkanlığa yetki verdi; rapor bu işi 'devam ediyor' diye gösteriyor. Alanda ne yapılacağını, kaç konut planlandığını ve takvimi açıklayan bir duyuru bulamadık.

Alandaki maliklerin itiraz yolu da işliyor. Aynı karar özetine göre İbni Melek Mahallesi 473 ada 140, 145, 146, 147, 149 ve 150 numaralı parsellerin maliki 3 Ağustos 2026'da parsellerin rezerv alandan çıkarılmasını istedi. Meclisin 5 Ekim 2026 tarihli karar özetine göre İmar ve Şehircilik ile Kentsel Dönüşüm komisyonları 30 Eylül 2026'da talebi oybirliğiyle reddetti ve meclis bu raporları oybirliğiyle kabul etti.

Bu dört mahallede parseliniz varsa, satış ya da kat karşılığı anlaşmadan önce parselin rezerv alanda kalıp kalmadığını belediyenin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nden yazılı olarak sorun.

Kentsel Dönüşüm Alanı ve TOKİ projeleri

Belediyenin 2025 faaliyet raporundaki 2023–2028 imar ve mesai programında Şehit İsa Yüksel Caddesi ile Yağhane Caddesi arasında bir 'Kentsel Dönüşüm Alanı' için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. madde uygulaması yer alıyor. Rapora göre bu alanda planlama çalışmaları sürdüğü için 2025'te uygulamaya geçilemedi. Meclisin 19 Ekim 2026 tarihli karar özetine göre yeni '5 Yıllık İmar ve Mesai Programı' oybirliğiyle kabul edildi; programın içeriğini yayımlanmış hâliyle bulamadık.

TOKİ'nin Tire'deki dönüşüm planı eski. Emlak Kulisi'nin Star'dan aktardığı 14 Mart 2014 haberine göre TOKİ, Tire Belediyesi ile imzaladığı protokolle 12,5 hektarlık bir alanda dönüşüm projesi planlıyordu; alanda yaklaşık 462 hak sahibi vardı, 1.122 konut ve 78 iş yeri öngörülüyordu. Haberde alanın yeri yazmıyor; projenin sonradan ne olduğunu gösteren bir kaynak bulamadık.

Yeni bir TOKİ projesi daha var, ancak bu bir dönüşüm projesi değil. Emlak Kulisi'nin 5 Şubat 2026 haberine göre TOKİ, TOKİ Mahallesi'nde 4,99 hektarlık alanda 29 blokta 486 konut (2+1 ve 3+1) yapmayı planlıyor; inşaat süresi 36 ay, iskân hedefi Ağustos 2029. Haber projeyi orta ve alt gelirli ailelere yönelik konut olarak tanıtıyor; dönüşüm hak sahipleriyle bağlantısını gösteren bir bilgi bulamadık.

Tarihi doku, nüfus ve yapı stoğu

Tire tarihi dokusu yoğun bir ilçe. Türkçe Vikipedi'ye göre ilçe merkezindeki 56 caminin 50'si tarihî nitelikte. Bu doku dönüşümü doğrudan etkiliyor: belediyenin 2025 faaliyet raporuna göre tescilli kültür varlıklarıyla ilgili yıl içinde 66 yazışma yapılarak İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nden görüş ve izin alındı; tescilli eserlere komşu parseller için de kurula 6 yazı yazıldı. Belediyede ayrıca bir Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü bulunuyor.

Nüfus artışı yavaş. Vikipedi'deki TÜİK serisine göre Tire'nin nüfusu 2020'de 86.315, 2024'te 87.858, 2025'te 87.571.

Aynı rapora göre 2025'te yazılı talep üzerine 90 taşınmazın ruhsatı düzenlendi, 425 kişiye yapı kullanma izin belgesi verildi; ruhsatsız ya da ruhsata aykırı 87 yapı mühürlendi ve mühürlü, yıkım kararı bulunan yapı sayısı 350'ye ulaştı. Bu son rakam kaçak yapılarla ilgili, riskli yapılarla değil. Tire'de riskli bulunmuş bina sayısını ya da binaların yaş dağılımını gösteren resmî bir veri bulamadık.

Deprem riski ve zemin

Tire'nin adını taşıyan bir fay var. Son Dakika'nın 25 Şubat 2020 tarihli haberine göre Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Ödemiş'teki bir söyleşide bölgedeki faylar arasında Kiraz, Halıköy–Beydağ, Efes fayları ile Tire Fayı'nı saydı ve 'Tire fayı gibi faylar kısa mesafeli olduklarından 6.4 şiddetinde deprem üretme potansiyelinde' dedi. Bu bir uzman değerlendirmesi; fayın Tire'de hangi mahallelerin yakınından geçtiğini gösteren resmî bir harita bulamadık.

Vikipedi'ye göre ilçenin kuzeyinde Küçük Menderes Ovası uzanıyor. Ova kesimleri ile yamaçtaki eski mahallelerin zemini farklı olabilir; ancak Tire için yayımlanmış bir mikrobölgeleme ya da sıvılaşma haritası bulamadık.

Pratik sonuç: yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Belediyenin 2025 faaliyet raporuna göre ruhsat başvurularında jeolojik ve jeoteknik etüt raporları tetkik ediliyor; komşu binanın etüdüne güvenmeyin.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Tire Belediyesi'nde dönüşüm işleri Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nde; belediye sitesinde müdürlüğün telefonu 444 35 03 olarak veriliyor. Müdürlüğün görev belgesine göre riskli yapı başvuru süreçlerini takip etmek, tespit yapılan taşınmazlar için tapuya şerh istemek, hak sahiplerine tebligat yapmak, itirazları değerlendirmek, tahliye ve yıkımı yürütmek bu birimin işi; riskli alan ve rezerv alan dosyalarını da hazırlıyor. Müdürlüğün adresini doğrulayamadık. Ruhsat ve imar durumu İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nden alınıyor.

Rapora itiraz ve Bakanlık kira yardımı İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; ayrıntılar İzmir il rehberinde.

Tescilli yapıya ya da sit alanına dokunan parsellerde koruma kurulu görüşünü baştan hesaba katın; bu görüş gelmeden proje ve ruhsat ilerlemez, takvim uzayabilir. Kurul sürecinin kimin sorumluluğunda olduğunu ve gecikmenin sonuçlarını sözleşmeye yazın.

Parseliniz rezerv alanda ya da 18. madde uygulaması bekleyen Kentsel Dönüşüm Alanı'ndaysa ada ve parsel bilgileri değişebilir. Bu durumda sözleşmeyi plan ve uygulama kesinleşince imzalamak ya da değişiklik hâlini sözleşmede düzenlemek riski azaltır. Krediyi düşünüyorsanız resmî kılavuza göre yeni binada temel imalatına başlanmamış olması gerekiyor.