Kemalpaşa'da kentsel dönüşüm 2026: Atatürk–Soğukpınar riskli alanı

Atatürk ve Soğukpınar riskli alanı

Kemalpaşa'da 6306 sayılı Kanun'a göre ilan edilmiş, doğrulayabildiğimiz tek riskli alan Atatürk ve Soğukpınar mahallelerinde. Resmî Gazete'nin 8 Mart 2015 tarihli ve 29289 sayılı sayısında 'İzmir İli, Kemalpaşa İlçesi, Soğukpınar ve Atatürk Mahalleleri Sınırları İçerisinde Bulunan Alanın Riskli Alan İlan Edilmesi Hakkında' 2015/7341 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı yayımlandı.

İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi'nde Ocak 2023'te tamamlanan bir yüksek lisans çalışmasına göre alan 79,57 hektar; teklifi Kemalpaşa Belediyesi Bakanlığa yapmış. Aynı çalışmaya göre ilandan sonra Bakanlık hak sahipliği tespiti, değerleme, kamulaştırma, kira ve taşınma yardımları ile yıkım yetkilerini belediyeye devretti, planlama ve kentsel tasarımın onayını kendinde tuttu. Alanın içinde 25 tescilli yapı var; Nif Kalesi'nin bulunduğu yamaç I. derece, Tarihi Hamam ve Çarşı Camii çevresi III. derece arkeolojik sit alanı.

Ölçek büyük. DHA'nın 28 Mart 2015 tarihli haberine göre Bakan İdris Güllüce ile dönemin Belediye Başkanı Ahmet Uğurlu'nun protokol imzaladığı törende alanda 2.100 riskli bina, 5 bin bağımsız konut ve 16 bin kişilik nüfus olduğu, binaların 700'ünün ruhsatlı olduğu açıklandı. Bu rakamlar törende yapılan açıklamalar; resmî bir envanterle doğrulayamadık.

Plan süreci ve dava

Belediye 'önce yap, sonra yık' modelini seçti. Yüksek lisans çalışmasına göre önce Hazine arazisi üzerindeki rezerv alanlarda konut yapılacak, riskli alanda yıkılan binalarda oturan hak sahipleri buraya taşınacaktı; binaları TOKİ değil belediye ya da belediyenin seçeceği müteahhit yapacaktı. Rezerv-1 alanı 11,74 hektar, Rezerv-2 ve 3 toplam 2,4 hektar ve tamamı Hazine mülkiyetinde. İlk inşaatın Rezerv-2'de, 9 ve 11 katlı, 80 metrekarelik 2+1 dairelerden oluşan bloklarla yapılması planlandı.

Aynı kaynağa göre Bakanlık 21 Temmuz 2017'de riskli alan sınırına bitişik 527 adadaki bazı parselleri rezerv yapı alanı olarak belirledi; yaklaşık 80 hektarlık alanın 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları 22 Mayıs–22 Haziran 2018'de askıya çıktı ve 26 Eylül 2018'de Bakanlık Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü'nce onaylandı.

Planlar yargıya taşındı. Evrensel'in 12 Ocak 2021 tarihli haberine göre Soğukpınar-Atatürk Mahallesi Kentsel Dönüşüm ve Dayanışma Derneği 2018'de dava açtı ve Danıştay 30 Aralık 2020'de planları iptal etti. Haberde iptalin gerekçesi yer almıyor.

2021'den sonra yeni bir plan onaylanıp onaylanmadığını, rezerv alanda konut yapılıp yapılmadığını ya da riskli alan kararının kaldırılıp kaldırılmadığını gösteren resmî bir kaynak bulamadık. Alandaysanız güncel durumu belediyeden ve İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden yazılı sorun.

Alan dışında: bina bazlı dönüşüm ve kredi

Riskli alan dışında kalan Kemalpaşa binalarında yol bina bazlı: malikler lisanslı bir kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırıyor, tespit kesinleşince yıkım ve yeniden yapım süreci başlıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin altı dönüşüm alanının hiçbiri Kemalpaşa'da değil (liste İzmir il rehberinde). Kemalpaşa için riskli bina sayısını ya da yıllık yıkım rakamını gösteren resmî bir veri bulamadık.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İzmir'de geçerli, dolayısıyla Kemalpaşa'da da kullanılabilir. Kemalpaşa'dan kaç başvuru yapıldığına dair bir veri bulamadık. Kredi ve Bakanlık kira yardımı koşulları İzmir il rehberinde.

Başvuru: nereye gidilir

Riskli yapı raporuna itiraz, Bakanlık kira yardımı ve riskli alanın güncel durumu için muhatap İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü; ayrıntılar İzmir il rehberinde.

İmar durumu, ruhsat ve yıkım işleri Kemalpaşa Belediyesi'nde. Belediyenin hangi müdürlüğünün riskli yapı işlerine baktığını, telefonunu ve adresini resmî bir kaynaktan doğrulayamadık. Dikkat: kemalpasa.bel.tr adresi Artvin'in Kemalpaşa Belediyesi'ne ait; İzmir Kemalpaşa için bu siteye güvenmeyin.

Kat karşılığında Kemalpaşa'ya özgü dikkat noktaları

Önce parselinizin riskli alan sınırında olup olmadığını öğrenin. Atatürk ya da Soğukpınar'daysanız ve parseliniz alanın içindeyse, müteahhitle bina bazlı anlaşma yapmadan önce geçerli bir imar planı olup olmadığını belediyeden yazılı isteyin. 2018 planları 2020'de iptal edildi; plan yokken kaç kat yapılacağı ve ne kadar terk verileceği belli değil.

Sit ve tescil durumuna bakın. Riskli alanın içinde arkeolojik sit alanları ve 25 tescilli yapı var. Parseliniz bunlarla çakışıyorsa koruma kurulu izni gerekir ve süreç uzar; imar durumu belgesinde bu notu arayın.

Yamaç zeminini hesaba katın. DHA haberine göre riskli alan Nif Dağı yamaçlarında, yüzde 25–30 eğimli bir bölgede. Kemalpaşa için resmî bir fay haritası, mikrobölgeleme ya da sıvılaşma çalışması bulamadık; yeni binanın temel tipi ve maliyeti için parselinizin kendi zemin etüdü belirleyici. Etütten çıkacak ek temel ve istinat maliyetinin kime ait olduğunu sözleşmeye yazdırın. Krediyi düşünüyorsanız resmî kılavuza göre yeni binada temel imalatına başlanmamış olmalı.