Afşin'de kentsel dönüşüm 2026: kalıcı konut ve yerinde dönüşüm

Depremin Afşin'deki etkisi

Afşin, 6 Şubat 2023 depremlerinden en çok etkilenen Kahramanmaraş ilçelerinden biri. DHA'nın 21 Şubat 2023 haberinde Afşin'de koordinatör vali olarak görevlendirilen Çorum Valisi Mustafa Çiftçi, ilçede 155 kişinin hayatını kaybettiğini, 38 kişinin enkazdan sağ çıkarıldığını söyledi. Aynı açıklamaya göre o gün ilçe merkezinde 43 bina enkaz hâlindeydi, 200 ağır hasarlı bina oturulamaz durumdaydı, köylerde 349 bina yıkılmıştı.

Hasar tespiti tamamlandıkça sayılar büyüdü. Haber7'nin 15 Mart 2023 haberinde Çiftçi, incelenen yaklaşık 23 bin binadan 496'sının yıkıldığını, 227'sinin acil yıkım kapsamına alındığını, 4.003'ünün ağır, 5.385'inin az hasarlı çıktığını söyledi. Bu sayıların sonradan güncellenmiş resmî bir ilçe dökümünü bulamadık; orta hasarlı bina sayısını da bulamadık.

Afşin Belediye Başkanı Mehmet Fatih Güven, AA'nın 25 Temmuz 2023 haberinde ilçede yapılan jeolojik etütlerde inşaata yasak bir alan çıkmadığını, eski imar alanında yaklaşık 500 sondaj yapıldığını, en yakın fay hattının Afşin'e 27 kilometre uzaklıkta olduğunu söyledi. Güven'e göre fay hatlarının 60 metre sağına ve soluna konut izni verilmeyecek. Bu etütlerin resmî raporunu ya da mahalle bazında bir zemin haritasını bulamadık.

Yeni şehir alanı ve TOKİ kalıcı konutları

Afşin'de kalıcı konutların hızlı başlamasının nedeni, depremden önce hazırlanmış bir yerleşim planı. İHA'nın 5 Haziran 2023 haberine göre Güven, ilçenin 50 yıllık planının deprem öncesinde tamamlandığını, yeni yaşam alanının 10 bin dönüm büyüklüğünde ve 150 bin kişilik olduğunu söyledi; ODTÜ uzmanları alanı 2018'de incelemiş, imar uygulaması 2021'de bitmişti. AA'nın 2 Eylül 2023 haberine göre belediye imarlı arazilerini TOKİ'ye devretti, rezerv alanlar da TOKİ'ye ayrıldı.

Konut sayıları zaman içinde değişti. İHA'nın 5 Mart 2023 haberinde ilk etapta 24 blokta 501 TOKİ konutunun temeli atıldı ve 180 günde teslim hedeflendi. 5 Haziran 2023'te belediye TOKİ'nin bölgede 6 bin konut yapacağını söyledi; 2 Eylül 2023'te AA, yapımı süren konut sayısını 3.600 olarak verdi. AA'nın 17 Ekim 2023 haberine göre kalıcı konutların teslimi 29 Ekim 2023'ten itibaren başlayacaktı.

Bulabildiğimiz en yakın tarihli toplam sayı Mayıs 2025'ten. Yeşil Afşin Gazetesi ve Aksu TV'nin 8 Mayıs 2025 haberlerine göre Bakanlık ve TOKİ koordinasyonunda yapılan konutlarda ilçede 5.728 hak sahibi belirlendi, 4.481 konutun imzaları atılıp hak sahiplerine teslim edildi, 1.247 konutun inşası sürüyordu. Haberlerde 3.477 kentsel ve 2.251 kırsal konut ayrımı da veriliyor; bu iki sayının toplamı teslim edilen değil, hak sahibi sayısına eşit. Kalan 1.247 konutun 2026'daki durumunu bulamadık.

Ayrı bir proje: TOKİ'nin 19 Şubat 2026 tarihli haberine göre Afşin Gerger Mahallesi'nde yapılan 370 sosyal konut, 26 Ocak–6 Şubat 2026 arasında hak sahiplerine teslim edildi. Bu, deprem konutu olarak değil sosyal konut projesi olarak duyuruldu; deprem hak sahipliği sayılarına eklemeyin.

Köylerde kalıcı konutlar

Kırsalda ayrı bir proje yürüdü. AA'nın 12 Ekim 2023 haberine göre AFAD koordinasyonunda, Türkiye Tek Yürek kampanyası kapsamında Afşin'in Altaş, Hüyüklü, Nadır ve Soğucak mahallelerinde tek katlı, 3+1 planlı 328 köy evi yapılıyordu; haberde yıkımın en fazla olduğu bölgenin ilçenin güney mahalleleri olduğu yazıyor. Hüyüklü'de 80 konut planlanmıştı, hedef kış başlamadan teslimdi.

Bu 328 köy evinin teslim edildiğini ayrıca doğrulayan bir haber bulamadık. Mayıs 2025 haberlerindeki 2.251 kırsal konut sayısının bu projeyi kapsayıp kapsamadığı da haberlerde açık değil. Köyde hak sahibiyseniz durumu Kaymakamlık ya da AFAD Kahramanmaraş üzerinden sorun.

Yerinde dönüşüm ve orta hasarlı binalar

Kendi parselinde yeniden yapmak isteyenler için yol yerinde dönüşüm oldu. İHA'nın 11 Kasım 2023 haberine göre deprem bölgesindeki ilk yerinde dönüşüm projelerinden biri Afşin'de, ağır hasar gören bir ailenin evinin yerine başladı. Aynı haberde Güven, Kahramanmaraş'taki ilk yerinde dönüşüm ruhsatlarının Afşin'de verildiğini söyledi. Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ahmet Şahin ise o tarihte konut başına 40 bin TL proje desteği, 750 bin TL hibe ve 750 bin TL kredi verildiğini, orta ve ağır hasarlı yapıların bu modelden yararlanabildiğini söyledi. Bu tutarlar 2023'e ait; desteğin bugünkü durumu ve başvuru süreleri Kahramanmaraş il rehberinde.

Orta hasarlı binalar için Güven, AA'nın 25 Temmuz 2023 haberinde üç seçenek saydı: devlet desteğiyle güçlendirme, güçlendirme uygun görülmezse hak sahipliği, ya da yerinde dönüşüm. Güçlendirme için önce performans analizi yaptırılması ve bina sakinlerinin yüzde 80'inin talepte bulunması gerektiğini söyledi. Bu oranın dayandığı resmî düzenlemeyi bulamadık; binanız orta hasarlıysa güncel kuralı İl Müdürlüğü'nden yazılı alın.

Afşin'de yerinde dönüşümle kaç binanın yapıldığını ya da kaç ruhsat verildiğini gösteren bir ilçe sayısı bulamadık.

Yarısı Bizden kampanyası yalnız İstanbul'daki riskli yapılar için geçerli; Afşin'de bu kampanyadan yararlanılamıyor. Ayakta kalan ama eski ve riskli binalar için yol 6306 sayılı Kanun: lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti, salt çoğunluk ve kat karşılığı. Bu kuralları, kira yardımını ve Dünya Bankası kredisinin Kahramanmaraş'taki durumunu il rehberinde anlattık.

Özel inşaat ve imar planı

Özel yapılaşma 2023 yazında başladı. İHA'nın 8 Eylül 2023 haberine göre belediye jeolojik etüt ve imar tadilatı çalışmalarını bitirip Bakanlığa gönderdi ve yapı ruhsatı vermeye başladı; Güven, ilçede o dönem kiraların 8 bin ile 15 bin TL arasında olduğunu söyledi. AA'nın 17 Ekim 2023 haberine göre eski imar alanındaki Kale Mahallesi'nde depremden sonraki ilk ruhsatlı temeller atıldı ve Güven, ilçede inşaata kapalı alan olmadığını tekrarladı.

Afşin için ilçe bazında bir kat sınırı ya da emsal düşürme kararı bulamadık. Haberlerde yalnızca Bakanlığın belirlediği kriterlerin esas alındığı yazıyor. Parselinizin güncel kat ve emsal durumunu belediyenin e-imar ekranından ya da İmar Müdürlüğü'nden alın.

Askıdaki plan değişikliği: Belediyenin imar ilanları sayfasına göre Dedebaba Mahallesi 239 ada 35 parsel uygulama imar planı değişikliği 27 Ekim–26 Kasım 2026 arasında askıda. Bu ilan tek bir parselle ilgili; ilçe genelinde 2026'da askıya çıkmış bir revizyon planı bulamadık.

Afşin'de kat karşılığı oranları ya da müteahhit piyasasıyla ilgili ilçeye özgü bir haber veya veri bulamadık.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Afşin Belediyesi Efsus Turan Mahallesi, Atatürk Caddesi No: 1'de; telefon 444 9 046 ve 0344 511 20 20. İmar durumu ve yapı belgeleri için belediyenin e-imar ekranı, askıdaki planlar için imar ilanları sayfası var. Belediyenin sitesinde kentsel dönüşümle ilgili ayrı bir birim ya da duyuru bulamadık.

Riskli yapı raporuna itiraz, 6306 kira yardımı, yerinde dönüşüm onayları ve kredi duyuruları için muhatap Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü. Kalıcı konut hak sahipliği için Kaymakamlık ve AFAD.

Kat karşılığına girmeden önce hangi yolda olduğunuzu netleştirin: yerinde dönüşüm desteği mi alıyorsunuz, yoksa 6306'ya göre riskli yapı dönüşümü mü yapıyorsunuz? Ayrıca hak sahibi olarak TOKİ'den konut aldıysanız eski parselinizin durumunu sözleşmeden önce tapu ve İl Müdürlüğü'nden kontrol edin.

Kredi: Kahramanmaraş, Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda 3 milyon TL'lik Dünya Bankası kredisinin illeri arasında. Krediyi düşünüyorsanız müteahhitle sözleşmeyi kredi başvurusunun sonuçlanmasını bekleyecek bir takvimle kurun; zemin etüdünü kimin yaptıracağını, teslim süresini ve gecikme cezasını açıkça yazdırın.