Gölcük'te kentsel dönüşüm 2026: 1999'un mirası, Merkez projesi ve sahil zemini

1999'un mirası: Gölcük bugün neyle yaşıyor

17 Ağustos 1999 depremi Gölcük merkezliydi. Evrensel'in 17 Ağustos 2026 haberine göre deprem 7,4 büyüklüğündeydi ve 45 saniye sürdü. AA'nın 16 Ağustos 2023 tarihli haberine göre Gölcük'te 5.383 kişi hayatını kaybetti, 5.252 kişi yaralandı; yaklaşık 12.500 bağımsız konut ve 3.000 civarında iş yeri yıkıldı.

Depremden sonra ilçe büyük ölçüde yeniden yapıldı. AA'nın 25. yıl dönümü haberinde (16 Ağustos 2024) aktarıldığına göre Gölcük'ün nüfusu depremden sonra göçle yaklaşık 80 binden 55.790'a düştü, sonra 177.441'e çıktı; son 25 yılda kamu ve özel sektör eliyle yaklaşık 20 bin konut yapıldı. Belediye Başkanı Ali Yıldırım Sezer, bugünkü konutların yüzde 60-70'inin depremden sonra yapıldığını söyledi.

Bu, kalan yüzde 30-40'ın depremden önceki binalar olduğu anlamına geliyor. Sezer aynı açıklamada ilçede yıkılması gereken ağır hasarlı bina kalmadığını, ancak şehrin daha geniş bir alana yayıldığını ve depremden önceki eski binaların hâlâ dönüşmesi gerektiğini söyledi; vatandaşların bu iş için yalnız devleti beklememesini istedi. Depremden sonra yapılan binaların bugün ne kadarının riskli olduğunu gösteren resmî bir veri bulamadık. Bir binanın riskli sayılması için yapım yılı yetmiyor; lisanslı kuruluşun tespiti şart. Tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları Kocaeli il rehberinde.

Başvuru: belediyede hangi birim

Gölcük Belediyesi'nin müdürlükler listesinde ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü bulunuyor. Belediyenin alan projelerindeki hak sahipliği görüşmeleri, sözleşmeler ve yıkım süreçleri bu müdürlüğün alanına giriyor. Yeni binanın imar durumu ve yapı ruhsatı ise İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün işi. Parselinizin imar durumunu belediyenin e-kent rehberinden (ekentrehber.golcuk.bel.tr) sorgulayabilirsiniz.

Belediyenin sitesinde müdürlüklere özel telefon yok; santral 0 262 414 45 85, faks 0 262 414 33 03, e-posta bilgi@golcuk.bel.tr. Adres belediyenin sitesinde 'Gölcük Belediye Başkanlığı, 41650 Gölcük/Kocaeli' olarak yazıyor; sokak adresini sitede bulamadık. Merkez projesi için 2023'te belediye hizmet binasındaki meclis salonunun girişinde bir Kentsel Dönüşüm Ofisi açılmış ve hak sahipleriyle sözleşmeler burada imzalanmıştı; ofisin bugün de açık olup olmadığını gösteren bir bilgi bulamadık.

Dünya Bankası kredisi için Gölcük'te ayrı bir ofis yok. Kentsel Dirençlilik sitesine göre Kocaeli'deki en yakın danışma ofisi İzmit'te, Kadıköy Mahallesi Bağdat Caddesi No: 59 adresinde; telefonu 0 262 310 30 60. Krediden Gölcük'te kaç malikin başvurduğunu gösteren ilçe bazında bir veri bulamadık. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi.

Merkez Kentsel Dönüşüm Projesi ve diğer alanlar

Merkez: Belediyenin 30 Ağustos 2023 tarihli haberine göre Merkez Mahallesi'nde D-130 Karayolu, Amiral Sağlam Caddesi, 19 Mayıs Caddesi ve Ali Fuat Kanpara Caddesi (20. Sokak) arasındaki 36 dönümlük alan 2015'te riskli alan ilan edildi, plan tadilatı 2020'de Bakanlık tarafından yapıldı. 2 Haziran 2022'de Bakanlık, Büyükşehir ve Gölcük Belediyesi arasında imzalanan protokolle Büyükşehir zararın 100 milyon TL'sini ve altyapıyı üstlendi. Belediye tahliyeyi ve acele kamulaştırma davalarını tamamladı; 321 daire, 248 iş yeri, 69 ofis ve 125 depo yıkıldı. Yerine 10 blokta 360 daire, 407 iş yeri ve 985 araçlık iki katlı otopark yapılacak; 1. Etap'ın temeli Ağustos 2023'te atıldı.

AA'nın 16 Ağustos 2024 haberine göre Sezer, projede 1.150 hak sahibinin yaklaşık yüzde 99'uyla anlaşıldığını söyledi. Belediyenin temel atma haberine göre hak sahiplerine kira ödemesi yapılıyor ve zemin iyileştirme raporları üniversitelerin onayından geçti. İnşaatın bugünkü ilerleme oranını ya da teslim tarihini gösteren resmî bir bilgi bulamadık.

Sivritepe ve Denizevler: AA'nın 16 Ağustos 2023 haberine göre Sezer, Şirinköy Mahallesi'nde Sivritepe TOKİ Konutları'nın yapıldığını ve Denizevler Mahallesi'nin buraya taşındığını söyledi; AA'nın 2024 haberinde Sivritepe konutları 541 birim olarak geçiyor. belediyenin haberlerine göre Denizevler'deki riskli alanda 50 bina, eski sanayi alanında 10 bina yıkıldı. Eski sanayinin yerine, AA'ya göre, 418 iş yerli yeni bir sanayi sitesi kuruldu.

Donanma Mahallesi: Ekonomi Gazetesi'nin 17 Eylül 2025 haberine göre Büyükşehir'in 7 ilçede 14 bölgede yaklaşık 5.000 bağımsız birimi dönüştürme programında Gölcük'ten Donanma Mahallesi var; burada 382 bağımsız bölüm dönüşüme alınacak. Program ve aşamaları Kocaeli il rehberinde. Ayrıca Sabah'ın 3 Aralık 2023 haberine göre askeriyeden devralınan 53 dönümlük alandaki blokların performans analizinde onarım ve güçlendirme maliyeti en az yüzde 83 çıktı, yıkım başladı ve alanın sosyal amaçlı kullanılması planlanıyor.

Belediyenin yıktığı metruk ve orta hasarlı binalar

Gölcük Belediyesi, depremden kalan, onarılıp güçlendirilmemiş orta hasarlı binaları ve metruk binaları yıkmayı sürdürüyor. Türkiye Gazetesi'nin 17 Mayıs 2023 haberine göre bu sayı o tarihte 120'ydi; belediyenin haberlerine göre Ocak 2025'te 135'e, Temmuz 2025'te 145'e, Aralık 2025'te 152'ye ulaştı. Belediye, Merkez projesindeki, Denizevler'deki ve eski sanayideki yıkımları bu sayının dışında ayrıca sayıyor.

Yıkımlar ilçenin farklı yerlerine yayılıyor: belediyenin haberlerinde Değirmendere Yalı Mahallesi, Hisareyn, Donanma Mahallesi 159. Sokak'taki natamam bina, Halıdere, Topçular, Ümmiye Mahallesi ve Hasaneyn Köyü geçiyor. Bazı yıkımların performans analizi ya da 'maili inhidam' (yıkılma tehlikesi) raporuna dayandığı belirtiliyor.

Kamu binalarında da dönüşüm sürüyor. Sezer'in belediyenin sitesinde yayımlanan Temmuz 2026 açıklamasına göre Necati Çelik Devlet Hastanesi İhsaniye Yerleşkesi'nin depreme dayanıksız bulunan A ve C bloklarının yıkım ihalesi 24 Temmuz'da İl Sağlık Müdürlüğü'nce yapılacaktı; Değirmendere Aile Sağlığı Merkezi binası da dayanıksız bulunduğu için yıkılacak. Sabah'ın 3 Aralık 2023 haberine göre yeni devlet hastanesi 280 sismik izolatörle yapıldı.

Deprem riski ve zemin: fay, sahil ve dere yatakları

Gölcük, Kuzey Anadolu Fayı'nın 1999'da kırılan kesiminin üzerinde. Vikipedi'nin 1999 depremi maddelerine göre Kuzey Anadolu Fayı sağ yönlü doğrultu atımlı bir fay ve kırılma yaklaşık 120 km boyunca uzandı; kırılma Gölcük bölgesinden geçti ve Gölcük'ün doğusunda bir yelpaze deltasında 2 metre yüksekliğinde bir fay sarplığı oluştu. Aynı maddeye göre Gölcük'ün batısındaki Değirmendere'de fay, kasaba merkezinin üzerinde durduğu yelpaze deltasının kenarını kesti; yaklaşık 300 metre uzunluğunda ve 100 metre genişliğinde bir kayma oldu ve otel, dükkânlar ve restoranlarla birlikte merkezin bir kısmı denize gömüldü.

Bu, sahil şeridinde zeminin ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor. Belediyenin 2023 haberine göre Merkez projesinde bile yeni binalara geçmeden önce zemin iyileştirme çalışması yapılması ve raporlarının üniversitelerce onaylanması gerekti. Gölcük için mahalle mahalle yayımlanmış resmî bir sıvılaşma ya da zemin haritası bulamadık.

Dere yataklarına da dikkat. CNN Türk'ün 30 Eylül 2018 haberine göre Çevre Mühendisleri Odası Kocaeli Şube Başkanı Sait Ağdacı, Değirmendere'de Kerimağa Deresi yatağında onlarca hatta yüzlerce konut olduğunu, imar izni üç kat olan yerlerde kot farkı gerekçesiyle altı katlı siteler yapıldığını ve bu binaların depremde ağır hasar görebileceğini söyledi.

Pratik sonuç: Sahile yakın, dolgu ya da delta üzerindeki veya dere yatağına yakın parsellerde yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Komşu binanın etüdüne güvenmeyin.

Kat karşılığında Gölcük'te nelere dikkat

Binanızın bir alan projesinde olup olmadığını önce öğrenin. Merkez, Denizevler ve Donanma Mahallesi gibi yerlerde dönüşüm Bakanlık, Büyükşehir ve belediye eliyle yürüyor. Binanız böyle bir alana giriyorsa ya da sonradan alınırsa müteahhitle yaptığınız sözleşmenin ve yapılan masrafların ne olacağını baştan yazılı belirleyin. Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne ve Büyükşehir'in İzmit ofisine sorabilirsiniz.

Zemin maliyetini teklife bağlayın. Sahil ve dere yatağı çevresinde zemin iyileştirmesi gerekebilir. Zemin etüdünün kim tarafından, ne zaman yapılacağı ve etüt sonucu çıkan ek temel ya da zemin iyileştirme maliyetini kimin karşılayacağı sözleşmede yazmalı. Teklifleri karşılaştırırken bu kalemin dahil olup olmadığına bakın.

Krediyi düşünüyorsanız müteahhide sorun. Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre kredi Kocaeli'yi kapsıyor; ama müteahhidin projeyi ruhsattan sonra sisteme kaydetmesi ve kılavuzdaki ek taahhütnameyi imzalaması gerekiyor, yeni binanın temeline de başlanmamış olmalı. Kredi şartları, müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı ve teminat gibi kanuni korumalar Kocaeli il rehberinde.

Kat sayısını imar durumuyla doğrulayın. Değirmendere örneğinde olduğu gibi kot farkı gibi gerekçelerle imar izninin üzerinde kat vaadi, ileride ruhsat ve yapı kullanma izni sorunlarına yol açabilir. Teklifteki daire metrekaresini ve kat sayısını belediyeden alacağınız güncel imar durumu belgesine göre kontrol edin.