Derince'de kentsel dönüşüm 2026: Deniz, Araptepe, Sopalı ve imar

Derince'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Derince'de dönüşümün arka planı 1999 depremi. AA kaynaklı ve Star'da 16 Ağustos 2023'te yayımlanan habere göre dönemin Belediye Başkanı Zeki Aygün, depremden bu yana ilçede yaklaşık 6.850 konutun yenilendiğini söyledi. Bugün iki yol birlikte yürüyor: maliklerin lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırıp müteahhitle kat karşılığı anlaştığı bina bazlı dönüşüm ve kamunun alan projeleri.

Alan projeleri üç yerde: belediyenin Yenikent'te tamamladığı Araptepe, Bakanlık ve TOKİ'nin Deniz Mahallesi'nde sürdürdüğü proje ve Körfez'in Barbaros Mahallesi'nden taşınan hak sahipleri için Derince'deki Sopalı'da yapılan konutlar. Ayrıntıları aşağıda.

Büyükşehir'in Dünya Bankası kredisiyle desteklenen programında da Derince var. Ekonomi Gazetesi'nin 17 Eylül 2025 haberine göre Derince Dumlupınar Mahallesi'nde 150 bağımsız bölüm hedefleniyor; listede hemen ardından Yavuz Selim Mahallesi'nde 238 bağımsız bölüm sayılıyor, ancak haber bu mahallenin Derince'deki Yavuz Sultan mı yoksa Körfez'deki Yavuz Sultan Selim mi olduğunu açıkça yazmıyor. Programın Derince'deki güncel aşamasını gösteren bir duyuru bulamadık.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Derince'de kullanılabiliyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda kredi illeri İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa. Derince'den yapılan başvuru sayısını gösteren resmî bir veri bulamadık. Kredi koşulları, kira yardımı ve riskli yapı tespiti kuralları Kocaeli il rehberinde.

Deniz Mahallesi: TOKİ eliyle alan dönüşümü

Deniz, ilçenin en eski ve merkezi mahallesi. Star'daki 16 Ağustos 2023 tarihli habere göre Aygün, burada 30 dönümlük alanda 242 daire ve 217 hak sahibi için dönüşüm yürüttüklerini, hak sahiplerinin yüzde 95'iyle anlaşıldığını ve kira ödemelerinin başladığını söyledi. Projeler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve TOKİ üzerinden yapılıyor; o tarihte yıkılacak 3 bina kalmıştı. TRT Haber'in aynı günkü haberine göre diğer etap için fizibilite çalışması tamamlanmıştı.

Gazete Birlik'in 13 Şubat 2026 haberine göre Bakan Murat Kurum, Kocaeli'deki kura töreninde Derince Deniz Mahallesi'nde 239 konutun inşasının hızla sürdüğünü söyledi. 2023'teki 242 daire ile 2026'daki 239 konut arasındaki farkın nedenini açıklayan bir kaynak bulamadık; konutların teslim tarihine dair resmî bir duyuru da bulamadık.

Deniz Mahallesi'nde taşınmazınız varsa, kendi binanız için müteahhitle anlaşmadan önce parselinizin birinci ya da sonraki etap alanında olup olmadığını öğrenin. Etap sınırlarını gösteren yayımlanmış bir harita bulamadık.

Yenikent: Araptepe ve Sopalı

Araptepe: Star ve TRT Haber'in 16 Ağustos 2023 haberlerine göre Yenikent Mahallesi'ndeki Araptepe mevkiinde 30 dönümlük alan 2017'de riskli alan ilan edildi. Belediye öncülüğündeki projede inşaat 2020'de başladı, 47 hak sahibiyle yüzde 100 uzlaşma sağlandı ve tapular 2022'de teslim edildi. Aygün projede 428 daire olduğunu söyledi.

Yenikent'in bir bölümü daha eski bir karara da konu. 8 Ağustos 2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2012/3509 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla Derince Yenikent Mahallesi ile Körfez Yavuz Sultan Selim Mahallesi sınırları içindeki bir alan, Belediye Kanunu'nun 73. maddesine göre kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edildi. Alanın sınırları kararın ekindeki krokide.

Sopalı: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin 2026 tarihli Barbaros plan açıklama raporuna göre Körfez'in Barbaros riskli alanındaki hak sahipleri, Derince İlçesi Sopalı Rezerv Yapı Alanı'nın 1. etabında yapılan 534 konuta taşındı. Özgün Kocaeli'nin 16 Ekim 2025 haberine göre Derince Yenikent Sopalı mevkiindeki 494 konutun anahtar töreni Nisan 2025'te yapıldı; TOKİ'den Büyükşehir'e devir ve tapu işlemleri uzadığı için taşınma Ekim 2025'te başladı. Sopalı rezerv alanının sonraki etapları için yayımlanmış bir proje bulamadık.

Nüfus ve yapı stoğu

Derince Belediyesi'nin sitesine göre ilçe nüfusu 2024 itibarıyla 147.518. İngilizce Vikipedi 2022 nüfusunu 146.374 veriyor; ilçede 17 mahalle var. Türkçe Vikipedi'ye göre ilçeye adını veren liman 1904'te faaliyete geçti ve körfez kıyısında kurulan sanayi ilçenin büyümesinde etkili oldu.

Yapı stoğu büyük ölçüde 1999 öncesine ait. Star'daki habere göre Aygün, ilçede yaklaşık 17 bin bina bulunduğunu ve bunların 10 bininin depremden önce yapıldığını, bina yaşı ortalamasının 30 olduğunu söyledi. Aynı habere göre mevcut konut stokunun yüzde 60'ını 17 Ağustos 1999'dan önce yapılan binalar oluşturuyor ve ilçede depremden kalma ağır hasarlı 1 bina bulunuyor.

Derince için lisanslı kuruluşlarca riskli bulunmuş bina sayısını gösteren resmî bir veri bulamadık. Binanın 6306 sayılı Kanun'a göre riskli sayılması için lisanslı kuruluşun tespiti şart; tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları Kocaeli il rehberinde.

Deprem riski ve zemin

Derince, 1999 depreminde Gölcük'ten sonra en ağır yıkımın yaşandığı ilçelerden biriydi. Star'daki AA kaynaklı habere göre ilçede 1.349 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 3.800 konut ve 868 iş yeri yıkıldı ya da ağır hasar gördü; hasar tespiti yapılan 1.924 ağır ve orta hasarlı binanın 1.812'si yıkılarak ya da güçlendirilerek yenilendi. Türkçe Vikipedi'ye göre resmî verilerle Kocaeli'deki toplam can kaybı 9.477.

Depremin ardından imar kuralları sertleştirildi. Aygün'e göre konut alanlarında 5-6 kat olan imar izni depremden sonra 3 kata düşürüldü. Bu, Derince'de kat karşılığı hesabını doğrudan etkileyen bir ayrıntı.

Derince için mahalle mahalle yayımlanmış resmî bir zemin ya da sıvılaşma haritası bulamadık. Komşu Körfez'in Barbaros alanına ait plan raporunda yeraltı suyunun yüzeye yakın olduğu ve zeminin suya doyunca taşıma gücünün düştüğü yazıyor; bu bulgu Derince için doğrudan geçerli değil, ama kıyıya yakın parsellerde etüdün önemini gösteriyor. Kendi parselinize zemin etüdü yaptırın, komşu binanın etüdüne güvenmeyin.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Derince Belediyesi'nin adresi Çenedağ Mahallesi, Denizciler Caddesi No: 83; sitedeki telefon 0850 400 41 41. Belediyenin müdürlükler listesinde ayrı bir kentsel dönüşüm birimi görmedik; imar durumu ve ruhsat İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün işi, ayrıca Etüt ve Proje Müdürlüğü var. Belediyenin plan askıları planaski.derince.bel.tr'de, imar durumu sorgulaması webgis.derince.bel.tr'de yayımlanıyor. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi: Kocaeli Valiliği Kompleksi, Körfez Mahallesi, Ankara Karayolu Üzeri No: 129, İzmit; telefon 0262 318 80 00.

Önce imar hakkınızı öğrenin. Depremden sonra konut alanlarında kat sınırı 3'e indiği için, 1999 öncesinde 4-5 katlı yapılmış bir binanın yerine aynı sayıda daire çıkmayabilir. Bu sınırın bugün sizin parselinizde nasıl uygulandığını doğrulayamadık; güncel imar durumu belgesini alın ve müteahhit tekliflerini bu belgeye göre karşılaştırın. Mevcut daire sayınızdan az daire çıkacaksa paylaşımın nasıl yapılacağı sözleşmede açık olsun.

Bir alan projesine yakınsanız çakışmayı sözleşmeye yazdırın. Deniz Mahallesi'nin sonraki etabı ve Büyükşehir'in Dumlupınar programı gibi alanlarda binanız sonradan projeye alınırsa sözleşmenin ne olacağı ve müteahhide ödenmiş masrafların akıbeti belli olsun.

Zemin etüdünü ve ek temel maliyetini kimin karşılayacağını yazılı netleştirin. Krediyi düşünüyorsanız resmî kılavuza göre yeni binada temel imalatına başlanmamış olması aranıyor; takvimi kredi başvurusu sonuçlanacak biçimde kurun. Kanuni korumalar (satış sınırı, fesih hakkı, teminat) Kocaeli il rehberinde.