Antakya'da kentsel dönüşüm 2026: rezerv alan, Emek–Aksaray, çarşı

Antakya'da dönüşüm nasıl ilerliyor

6 Şubat 2023 depremlerinden sonra Antakya'da yeniden yapımın ana yolu bina bazlı dönüşüm değil, kamunun yürüttüğü alan projeleri oldu. TRT Haber'in AA kaynaklı 5 Nisan 2023 haberine göre Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla Antakya'da sınırları ve koordinatları belirlenen 307 hektarlık bölge 6306 sayılı Kanun'a göre riskli alan ilan edildi. Haberde kapsanan mahalleler sayılmıyor.

Ardından rezerv yapı alanı geldi. Medyascope'un 29 Kasım 2023 haberine göre Kentsel Dönüşüm Başkanlığı 14 Kasım 2023 tarihli kararla Antakya ve Defne'de sekiz mahalleyi kapsayan alanın rezerv yapı alanı ilan edilmesini önerdi. Haberde alan 207 hektar olarak geçiyor, ilerleyen satırlarda ise 270 hektar yazıyor; iki rakamı resmî bir belgeyle doğrulayamadık. Karar, 9 Kasım 2023'te yürürlüğe giren ve yerleşik alanların da rezerv alan ilan edilmesinin önünü açan kanun değişikliğine dayanıyor.

Rezerv alanda maliksiniz, sonuç bina bazlı dönüşümden çok farklı. Hatay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 7 Mayıs 2024 tarihli sıkça sorulan sorular sayfasına göre Bakanlık 6306'nın 6/A maddesiyle alandaki taşınmazların tamamını Hazine adına tescil edebiliyor. Yıkılan her bağımsız bölüm için mümkün olduğunca bir bağımsız bölüm veriliyor; isteyen malik güncel değer üzerinden nakit ödemeyi seçebiliyor. Yalnız arsası olan malikler, bağımsız bölüm sahiplerinden sonra konut kalırsa konut alabiliyor. Dağıtım hak sahipliği belirlendikten sonra kurayla yapılıyor.

Ayakta kalan ve rezerv alan dışında kalan binalar için yol 6306 sayılı Kanun: lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti, salt çoğunluk kararı ve kat karşılığı sözleşme. Bu genel kuralları, kira yardımını ve kurumların adreslerini Hatay il rehberinde anlattık. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Hatay'da yok.

Emek–Aksaray, Atatürk Caddesi ve Dikmece

Emek–Aksaray: AA'nın 5 Ağustos 2024 haberine göre TOKİ'nin Emek ve Aksaray mahallelerinde yürüttüğü yerinde dönüşüm projesinin yer teslimi 20 Ekim 2023'te yapıldı. Proje başta 2.500 konut ve 277 dükkân olarak planlanmıştı, sonra 4.495 konut ve 488 dükkâna çıkarıldı. AA'nın 26 Kasım 2025 haberine göre ise TOKİ ve Emlak Konut GYO iş birliğiyle Emek–Aksaray aksında 5.910 konut ve 655 iş yeri, toplam 6.565 bağımsız bölümün inşaatı tamamlandı ve teslimat süreci başladı. Rakamlar arasındaki fark, sonraki açıklamanın daha geniş bir aksı kapsamasından kaynaklanıyor olabilir; bunu resmî bir belgeyle doğrulayamadık.

Atatürk Caddesi, Uzun Çarşı ve Dikmece: Bakanlığın 24 Aralık 2025 tarihli açıklamasına göre Antakya merkezde Atatürk Caddesi'nde 4.121 konut ve 1.812 iş yeri ile ofis, toplam 5.933 bağımsız bölüm yapıldı. Tarihî Uzun Çarşı ve Arasta ile Meydan ve Kunduracılar Çarşısı'nda 160 konut ve 1.376 ticarethane, toplam 1.536 birim inşa edildi. Dikmece Mahallesi'nde ise 14.489 bağımsız bölüm yapıldı. Arasta'daki anahtar teslimini il rehberinde anlattık.

Teslimlerin ne kadarının tamamlandığına dair Antakya için ayrı bir resmî sayı bulamadık. Hatay Valiliği'nin Ağustos 2026 duyurusuna göre rezerv alanlarda anahtar teslimleri etaplar hâlinde sürüyor. Buna karşılık Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan 30 Nisan 2026'daki TBMM konuşmasında bir yılda teslim sözü verilen konutların üç buçuk yıl sonra hâlâ teslim edilmediğini ve bazı hak sahiplerine kurada henüz yapılmamış binalardan daire çıktığını söyledi. Bu bir milletvekilinin iddiası; kendi dosyanızın durumunu uzlaşma ofisinden sorun.

Sosyal konut ayrı bir program. İşçi Haber'in 6 Mart 2026 haberine göre Hatay'daki 13.289 sosyal konutun 6.800'ü Antakya ve Defne için ayrılmıştı; kura aynı gün Mustafa Kemal Üniversitesi'nde çekildi. Haberde iki ilçe tek satırda veriliyor, Antakya'nın payını ayrıca bulamadık.

Tarihî kent merkezi ve itirazlar

Antakya'nın tarihî merkezinde plan ve proje yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığı'na geçti. Bakanlığın Antakya Tarihi Kent Merkezi sitesine göre 15 Mayıs 2023'te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile bir protokol, 24 Temmuz 2023'te Türkiye Tasarım Vakfı ile Antakya Tarihi Kent Merkezi Koruma Amaçlı İmar Planı revizyonu için ikinci bir protokol imzalandı. Sözcü'nün AA kaynaklı 3 Ağustos 2023 haberine göre Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Antakya merkezde belirlenen 443 kültür varlığı ve 141 vakıf kültür varlığından 405'inin ve 107'sinin yıkıldığını ya da hasar gördüğünü açıkladı.

Plan tartışmalı oldu. Bianet'in 26 Haziran 2024 haberine göre tarihî merkez ve çevresindeki yaklaşık 307 hektarlık alanın koruma amaçlı imar planı ve uygulama planı değişiklikleri 11 Haziran 2024'te askıya çıktı; tepkiler üzerine 15 günlük itiraz süresi dokuz gün uzatıldı. Avukat, mimar ve maliklerden oluşan çalışma grubu, planın 6306 ve olağanüstü hal yetkisiyle hazırlandığını, mülkiyet ve hak sahipliğinde belirsizlik yarattığını savundu. Planın sonradan kesinleşip kesinleşmediğini ve açılan davaların sonucunu doğrulayamadık.

Mahalle düzeyinde itirazlar da sürdü. Medyascope'un 4 Aralık 2024 haberine göre Akevler'de tahliye tebligatı alan 39 kişi dava açtı ve mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verdi; buna rağmen hasarsız raporu olan bazı evlerden 6/A kapsamında karot alındığı aktarıldı. Milletvekili Çalışkan da 30 Nisan 2026 konuşmasında Affan, Şirince ve Alpagot mahallelerinin riskli alan ilan edildiğini ve maliklere uzak yerlerden arsa önerildiğini söyledi.

Pratik sonuç: Parseliniz tarihî merkezde ya da riskli veya rezerv alan içindeyse bir müteahhitle kat karşılığı konuşmadan önce alanın hangi statüde olduğunu, tapunuzun Hazine'ye geçip geçmediğini ve hak sahipliğinizi yazılı olarak öğrenin. Bu alanlarda yetki belediyede değil Bakanlıkta.

Nüfus ve deprem sonrası tablo

Vikipedi'deki TÜİK verilerine göre Antakya'nın nüfusu 2022'de 399.045'ti; 2023'te 298.620'ye düştü, 2024'te 299.586, 2025'te 301.855 oldu. Antakya, 2012'deki büyükşehir düzenlemesiyle eski merkez ilçenin ikiye bölünmesinden doğdu; diğer yarısı Defne.

Antakya için deprem öncesi yapı yaşı dağılımını ve deprem sonrası ilçe bazında yıkılan ya da ağır hasarlı bina sayısını gösteren resmî bir veriye ulaşamadık. Bu yüzden ilçenin yapı stoğuna dair oran vermiyoruz.

Belediyenin kendi programı da var. Antakya Belediyesi'nin sitesine göre İlçe Genelinde Yerinde Dönüşüm Programı hafif çelikten konut yatırımlarını, hibe ve kredi desteklerini kapsıyor; başvurular Odabaşı Ek Hizmet Binası'nda alınıyor. Sayfada konut sayısı, hibe ve kredi tutarı ve başlangıç tarihi verilmiyor; bunları belediyeden sorun.

Deprem riski ve zemin

Antakya'nın zemini bilinen bir risk. Gazete Vatan'ın 8 Şubat 2023 haberine göre Jeoloji Mühendisleri Odası'nın 2021'de ilgili kurumlara gönderdiği Fay Üzerinde Yaşayan Kentlerimiz raporu, Antakya ve Defne'den oluşan kent merkezinin büyük kısmının zayıf mühendislik özellikli zeminlerde, Antakya'nın neredeyse tamamının alüvyon üzerinde olduğunu yazıyordu. Rapora göre alüvyondaki zemin büyütmesi yüzünden Antakya kaya zemindeki kentlerden daha şiddetli sarsılacak; kent ayrıca büyük bir depremde yüzey faylanması tehlikesi altında.

20 Şubat 2023'te ikinci bir deprem oldu. Vikipedi'ye göre saat 20.04'te merkez üssü Defne ve Samandağ olan 6,4 büyüklüğünde deprem 11 kişinin ölümüne, 592 kişinin yaralanmasına yol açtı; 6 Şubat'ta hasar gören bazı binalar yıkıldı ya da yan yattı.

Antakya için mahalle bazında resmî bir mikrobölgeleme haritasına ulaşamadık. Yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı; alüvyon zeminde etüdü ciddiye alın ve komşu parselin raporuna güvenmeyin.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Antakya Belediyesi'nin sitesine göre belediyede ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü var: müdür Tüge Gündüz, telefon 0326 221 93 33 (dahili 1256), e-posta kentseldonusum@antakya.bel.tr. Belediyenin ana adresi Fevzi Çakmak Mah. Uğur Mumcu Cad. No: 33; genel hat 444 44 31. İmar durumu ve ruhsat için İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne başvuruluyor.

Rezerv alan kurası, hak sahipliği ve teslim soruları için belediye değil Bakanlığın uzlaşma ofisleri muhatap. Antakya Gazetesi'nin 8 Ocak 2026 haberine göre ofisler 12 Ocak 2026'da açıldı; Antakya'da beş ofis var: Odabaşı Mah. Atatürk Cad. (Büyük Migros karşısı), Uzunçayır (Ulucami Mah. Kemalpaşa Cad. Köprübaşı No: C67; 0507 484 93 71), Haraparası (İzzet Güçlü Mah. Yeni Tarihi Uzun Çarşı No: 57-59), Büyükdalyan Mah. Atatürk 22. Sok. No: 95'teki geçici valilik binası ve Aksaray Mah. eski stadyum alanındaki Millet Bahçesi. Uzunçayır dışındakilerin telefonu 0533 341 60 30. Kura sonucuna itiraz dilekçesi bu ofislere veriliyor.

İl Müdürlüğü'nün 7 Mayıs 2024 tarihli sayfasına göre rezerv alanda inşaat başladıktan sonra 1–1,5 yılda teslim planlanıyor; teslimden sonra konut bedelinde AFAD 2 yıl ödemesiz, ardından 15–20 yıl faizsiz geri ödeme imkânı sunuyor. Aynı sayfaya göre ayakta kalmış binalarda tespit ya da uzlaşmayla tahliye edilen maliklere 48 ayı geçmemek üzere aylık 7.500 TL kira ve bir kereye mahsus 22.500 TL taşınma yardımı veriliyor. Bu tutarların 2026'da değişip değişmediğini doğrulayamadık.

Rezerv alan dışındaysanız: Belediyenin plan duyurularında 2025'te Kuruyer'de 236 ada 47 ve 48 parsellerde, Narlıca'da 3946 ada 2 parselde bitişik nizama geçen plan değişiklikleri var. Deprem sonrası planlar değişti; eski imar durumuna göre hesap yapmayın, güncel imar durumunu belediyeden yeniden alın. Tapuda malik ölmüşse önce mirasçıları tapuya işletin; salt çoğunluk ve sözleşme bu güncel listeyle yapılır.