İskenderun'da kentsel dönüşüm 2026: sahil çökmesi ve riskli alan

İskenderun'da dönüşüm nasıl ilerliyor

İskenderun'da dönüşümün üç ayrı kolu var: depremden önce ilan edilmiş bir riskli alan, depremden sonra yapılan TOKİ deprem konutları ve kendi parselinde bina bazlı dönüşüm. Antakya ve Defne'deki gibi geniş bir rezerv alan ilanını İskenderun için bulamadık; bulabildiğimiz rezerv alan örneği üç binalık küçük bir alan (aşağıda).

Riskli alan: 12 Ekim 2013 tarihli ve 28793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5382 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Meydan, Cumhuriyet, Modernevler, Numune, Pınarbaşı ve Esentepe mahallelerinin sınırları içindeki alanlar 6306 sayılı Kanun'a göre riskli alan olarak belirlendi. Evrensel'in 28 Kasım 2013 haberine göre karardan sonra Numune Parkı'nda yaklaşık 1.000 kişi toplandı; muhtarlar, sakinlerin dönüşüme karşı olmadığını ama kimsenin yerinden edilmemesini ve borçlandırılmamasını istediklerini söyledi. Bu riskli alanda bugün hangi projenin hangi aşamada olduğunu gösteren güncel bir resmî kaynak bulamadık.

Deprem konutları: TRT Haber'in 1 Aralık 2024 haberine göre TOKİ, Düğünyurdu, Aşkarbeyli ve Cebike mahallelerinde 4.980 konut planladı; bunların 1.897'sinin inşaatı tamamlanmıştı. Eylül 2024'teki kurayla 374 hak sahibi evine kavuştu, 234 konut daha teslim edilince evini alan aile sayısı 608'e çıktı. 2025 ve 2026 için resmî bir güncel teslim sayısı bulamadık; hak sahibiyseniz durumunuzu TOKİ'den ve Valilik'in bilgilendirme ofislerinden sorun.

Şahin Tepesi rezerv alanı: Bianet'in 5 Kasım 2024 haberine göre İsmet İnönü Mahallesi Şahin Tepesi mevkiinde 3 binanın, yani 46 konutun bulunduğu alan Hatay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce rezerv alan ilan edildi; sakinlere 18 Ekim'de tahliye için 30 gün süre veren bir bildirim asıldı. Habere göre binalar depremden sonra az hasarlı bulunmuştu ve bir malik kararı mahkemeye taşıdı. Davanın sonucunu bulamadık.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İskenderun'da kullanılamıyor; Hatay kredi illeri arasında değil. Yerinde dönüşüm desteğinin kapanması, kira yardımı ve rezerv alan hak sahipliği Hatay il rehberinde anlatılıyor.

Sahil şeridi: 80 cm çöken zemin ve yeni sahil

İskenderun'u diğer ilçelerden ayıran şey sahildeki zemin. Turkish Journal of Earth Sciences'ta 2024'te yayımlanan Öztürk, Davis ve arkadaşlarının makalesine göre 6 Şubat 2023 Pazarcık (Mw 7,7) depremi İskenderun Körfezi kıyısında sıvılaşmaya yol açtı: yaklaşık 2 km uzunluk ve 300 m genişlikte bir şeritte kum fışkırmaları ve çatlaklar görüldü, kıyıda yaklaşık 0,8 m oturma ölçüldü. Makaleye göre 20 Şubat 2023 Defne (Mw 6,4) depremi durumu ağırlaştırdı; ana depremden 25 gün sonraki gözlemlerde kıyıda 1,7 m oturma tespit edildi. Yazarlar, zemindeki sıvılaşmanın kıyıdaki yüksek binaların yıkılmasında ya da yana yatmasında önemli rol oynadığını belirtiyor.

Çökmeden sonra sahil yeniden yapıldı. AA kaynaklı NTV'nin 2 Ağustos 2025 haberine göre deniz tarafındaki alan yaklaşık 80 cm çöktü; tahkimatı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yaptı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 303 bin metrekarelik alanda arazinin kotunu şehrin kotuyla eşitlediklerini açıkladı. Yeni Birlik'in haberine göre projenin ilk etabı 29 Ekim 2025'te Bakan Murat Kurum'un katılımıyla açıldı; alanın yarısından fazlası yeşil alan. İskenderun Belediyesi'nin projeler sayfasında proje Ekim 2026'da hâlâ 'devam ediyor' olarak görünüyor.

Eleştiri de var. Medyascope'un 6 Mart 2026 tarihli araştırma haberine göre sahildeki yapılaşma bölgesinde zemin yer yer 80 cm çöktü, bakanlıklar yaklaşık 3,5 milyar TL harcayarak deniz suyunu kentten uzak tutacak önlemler ve peyzaj yaptı; ancak habere göre zemin iyileştirmeye ya da kenti depreme dayanıklı biçimde yeniden tasarlamaya yönelik bir tedbir alınmadı. Bakanlığın bu eleştiriye bir yanıtını bulamadık.

Belediyede hangi birim

İskenderun Belediyesi'nin müdürlükler listesinde ve organizasyon şemasında ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü var; şemada bu müdürlük İmar ve Şehircilik, Emlak ve İstimlak ve Ruhsat ve Denetim müdürlükleriyle aynı başkan yardımcısına bağlı. Sitede müdürlüğün görev tanımını ve doğrudan telefonunu bulamadık.

Bina bazlı dönüşümde imar durumu ve ruhsat için İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, inşaat denetimi için Yapı Kontrol Müdürlüğü muhatap. Belediyede ayrıca bir Afet İşleri Müdürlüğü bulunuyor.

Belediyenin adresi Yenişehir Mahallesi, Mareşal Çakmak Caddesi No: 48, İskenderun; telefonlar 0326 613 49 90, 91, 92 ve 93, istek ve talep hattı 444 19 39, e-posta bilgi@iskenderun.bel.tr. Riskli yapı raporuna itiraz, Bakanlık kira yardımı ve rezerv alan işlemleri ise Antakya'daki Hatay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; iletişim bilgileri Hatay il rehberinde.

Nüfus ve yapı stoğu

Deprem İskenderun'un nüfusunu düşürdü. Türkçe Vikipedi'deki TÜİK serisine göre nüfus 2022'de 251.682 ile zirvedeydi, 2023'te 227.498'e indi; 2024'te 231.926, 2025'te 228.149 oldu.

Yapı stoğu için ilçe bazında resmî bir sayı bulamadık: İskenderun'da kaç binanın yıkıldığını, kaçının ağır hasarlı bulunduğunu ya da kaçının 2000 öncesi yapıldığını gösteren, açıp okuyabildiğimiz bir kaynak yok. 2013'te riskli alan ilan edilen 6 merkez mahalle, eski yapı stoğunun depremden önce de sorun olarak görüldüğünü gösteriyor.

Hukuken binanızın riskli sayılması için lisanslı kuruluşun 6306 tespiti gerekiyor; depremden sonra verilen hasar raporuyla aynı belge değil. Ayrıntı Hatay il rehberinde.

Kat karşılığında İskenderun'da nelere dikkat

Önce parselinizin hangi rejimde olduğunu öğrenin. Meydan, Cumhuriyet, Modernevler, Numune, Pınarbaşı ya da Esentepe'deyseniz parselinizin 2013 riskli alan sınırı içinde kalıp kalmadığını İl Müdürlüğü'ne ve belediyeye yazılı olarak sorun. Riskli alanda dönüşüm idarenin yürüttüğü alan uygulamasıyla ilerleyebilir ve bu, müteahhitle tek başınıza yapacağınız sözleşmenin anlamını değiştirebilir.

Sahil şeridinde zemin etüdünü işin merkezine koyun. Bilimsel çalışma, kıyıdaki siltli kum zeminde sıvılaşma ve 1,7 metreye varan oturma ölçtü. Zemin etüdünü kimin yaptıracağını, sıvılaşma çıkarsa zemin iyileştirme, kazık ya da radye temel gibi ek maliyeti kimin karşılayacağını sözleşmeye yazdırın; komşu binanın etüdüne güvenmeyin.

Sahil projesinden sonra kotlar değişti. Bakanlık, sahilde arazinin kotunu şehrin kotuyla eşitlediğini açıkladı. Parseliniz sahile yakınsa güncel imar durumu belgesini ve yol kotunu yeniden alın; eski bir belgeyle hazırlanmış teklife güvenmeyin.

Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat), mirasçılık nedeniyle malik listesinin güncellenmesi ve 6306 muafiyetleri Hatay il rehberinde.