Muratpaşa'da kentsel dönüşüm 2026: traverten zemin, Kaleiçi ve Kırcami

Muratpaşa'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Kaleiçi'ni de sınırları içinde barındıran Muratpaşa'da dönüşümün ana yolu bina bazlı dönüşüm: malikler 6306 sayılı Kanun'un salt çoğunluk kurallarıyla müteahhitle kat karşılığı anlaşıyor, riskli yapı raporu lisanslı kuruluştan alınıyor. Güzeloba, Şirinyalı, Meltem gibi mahallelerde kaç binanın bu yolla yenilendiğine dair yayımlanmış bir veri bulamadık. Tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları Antalya il rehberinde.

Muratpaşa'da riskli bulunmuş bina sayısını gösteren güncel ve resmî bir veri de bulamadık. İlçenin yapı stokunu ölçen bilinen tek kapsamlı çalışma akademik: Engin Kepenek'in 2016'da Süleyman Demirel Üniversitesi'nde tamamladığı doktora tezi, kent ölçeğinde risk sınıflandırma modelini Muratpaşa'da yaklaşık 8.800 hektarlık alanda toplam 26.610 bina üzerinde uyguladı. Tezin özetinde risk sınıflarına göre dağılım yer almıyor.

Belediyenin dönüşüme bakışı yıllardır aynı: Belediye Başkanı Ümit Uysal 15 Kasım 2015'te ve 3 Şubat 2020'de dönüşümün parsel bazında değil ada bazında yapılması gerektiğini, parsel bazında uygulamaların yalnızca yenileme olacağını söyledi; 2015'te ada bazında, tüm tarafların uzlaştığı çalışmaları ilave imar hakkı gibi yollarla destekleyeceklerini açıkladı. 21 Mart 2024'te ise inşaat ve iskan ruhsatı veren ilçe belediyelerinin dönüşümde tam yetkili kılınması gerektiğini söyledi. Bunlar görüş; bugünkü mevzuatta 6306 işlemlerinde yetki Bakanlıkta.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Muratpaşa'da kullanılamıyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda kredi illeri İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa; Antalya listede yok. Ekim 2026 itibarıyla Antalya'yı kapsamaya alan bir karar bulamadık.

Başvuru: belediyede hangi birim

Muratpaşa Belediyesi'nde 'Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü' adıyla bir birim yok. Belediye meclisinin 6 Haziran 2014 tarihli ve 229 sayılı kararıyla kurulan Kentsel Tasarım Müdürlüğü'nün yönetmeliğine göre, il müdürlüğünce riskli yapı tespit edilip belediyeye bildirilen binalarda maliklere tebligatı bu müdürlük yapıyor ve yıkımın malikler tarafından yapılmasını sağlıyor. Malikler yıkmazsa yıkım belediyenin Fen İşleri Müdürlüğü'ne ya da ihaleye veriliyor. Yıkımdan önce binada asbest olup olmadığı tespit ettiriliyor, yıkıntı atığının taşınması için belge düzenleniyor ve yıkılan riskli yapılar il müdürlüğüne bildiriliyor. Müdürlüğün 'Riskli Yapılar ve Proje Servisi' adlı bir servisi var.

Yeni binanın ruhsatı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün işi: yapı ruhsatı, yapı kullanma izni (iskan), aplikasyon ve yapı denetim işlemleri bu müdürlükte. Müdürlüğün tanımına göre inşaat ruhsatına esas zemin etüdü raporlarının kontrolü de burada yapılıyor ve Kaleiçi ile tescilli kültür varlıklarına ilişkin ruhsatlar için ayrı bir Kaleiçi Servisi var. İmar durumu ve uygulama imar planları Plan ve Proje Müdürlüğü'nde; imar durumunu belediyenin keos.muratpasa-bld.gov.tr adresindeki sorgu sayfasından da görebilirsiniz.

Bu üç müdürlüğün belediye sitesindeki adresi Fener Mahallesi Tekelioğlu Caddesi No:63, Muratpaşa; telefonu 0 242 320 22 22. Belediyenin çağrı hattı 444 80 07. Belediyenin ayrıca bir Afet İşleri ve Risk Yönetimi Müdürlüğü var (ASSİM, Doğuyaka Mahallesi 1219 Sokak No:9, telefon 0 242 311 70 19); bu birim afet hazırlığı ve sivil savunma işlerine bakıyor, riskli yapı işlemleri onun görev tanımında yer almıyor. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Antalya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi.

Kırcami: imar sorunu çözülen büyük alan

Muratpaşa'nın en büyük yapılaşma gündemi bir dönüşüm projesi değil, bir imar planı. Belediyenin 9 Eylül 2023 tarihli haberine göre Kırcami; Kırcami, Doğuyaka, Topçular, Tarım, Mehmetçik, Güzeloluk, Zümrütova ve Yeşilova mahallelerinin tamamı ile Fener ve Çağlayan'ın bir bölümünü kapsayan, belediyenin 1.481 futbol sahası büyüklüğünde tarif ettiği bölge; aynı habere göre yaklaşık 35 bin kişinin mülk sahibi olduğu alanda parselasyon planı Nisan 2023'te Antalya 2. İdare Mahkemesi'nce iptal edilmişti.

Uysal 21 Mart 2025'te hukuki mücadeleyi kazandıklarını ve Kırcami'de imar çapı verilip inşaata başlanabilir hale gelindiğini açıkladı. Belediye 24 Nisan 2025'te sorumluluğundaki yaklaşık 120 kilometrelik yol açma işine Doğuyaka'dan başladığını, yollar açıldıkça parsellerin ruhsatlandırılabileceğini duyurdu. Uysal 17 Temmuz 2025'te kamulaştırma sorunu, fiziki engel ve yol sorunu olmayan kısımlarda parsel bazında ruhsat verilebileceğini, son karar mercii Danıştay ile yazışmaların sürdüğünü söyledi.

Kırcami'de bir parseliniz varsa: ruhsat alınabilmesi parselin yolunun açılmış olmasına ve kamulaştırma durumuna bağlı. Danıştay süreci sonuçlanmadığı için bu bölgede yapılacak bir kat karşılığı sözleşmesinde, planda olası bir değişikliğin ne sonuç doğuracağını yazılı olarak belirlemek önemli. Danıştay'ın kesin kararını Ekim 2026 itibarıyla bulamadık.

Kaleiçi, Balbey, Haşim İşcan: sit alanında yenileme

Kaleiçi ve çevresindeki eski mahallelerde yapılaşma Kültür Varlıklarını Koruma Kanunu'na tabi. Belediyenin 19 Aralık 2016'da düzenlediği çalıştayda Kaleiçi'nin UNESCO Dünya Mirası adaylığı için önce iyi bir alan yönetim planı hazırlanması gerektiği ve Kaleiçi'nin Balbey, Haşim İşcan ve Doğu Garajı nekropol alanıyla birlikte sunulması gerektiği dile getirildi. Kaleiçi'nin Dünya Mirası listesine alındığını gösteren bir karar bulamadık.

Haşim İşcan: Belediyenin 25 Eylül 2018 haberine göre kentsel sit alanı statüsündeki mahallede, Temmuz 2018'deki yangınların ardından yıkılma tehlikesi taşıyan binalar Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun kararıyla yıkıldı; o hafta yıkılan 3 binanın 2'si tescilliydi. Bu, sit alanında riskli ya da harap bir binanın bile kurul kararı olmadan yıkılamadığını gösteriyor.

Balbey: Buradaki proje bir bina bazlı dönüşüm değil, Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 'Kentsel Sit Alanı ve Çevresi Kentsel Yenileme Projesi'. Belediyenin 15 Şubat 2019 haberine göre mahallenin neredeyse tamamı için Cumhurbaşkanlığınca acele kamulaştırma kararı alınmış, sakinler hukuki yollara başvurmaya hazırlanıyordu. Gazete Birlik'in 24 Nisan 2026 haberine göre projenin dört bloktan oluşan ilk etabının yüzde 50'si tamamlandı; kaba inşaat bitti, tesisat ve cephe işleri sürüyor, teknik bilgiyi Büyükşehir iştiraki ANTEPE A.Ş. verdi. Balbey'deki hak sahibi sayısı ve sonraki etapların takvimi için güncel resmî bir veri bulamadık.

Malik için pratik sonuç: Parseliniz sit alanında ya da tescilli bir yapının çevresindeyse, yıkım ve yeni proje koruma bölge kurulunun onayına bağlı olabilir; Muratpaşa'da bu ruhsatlar İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün Kaleiçi Servisi'nden geçiyor. Müteahhitle konuşmadan önce imar durumu belgesinde koruma kısıtı olup olmadığını öğrenin. Muratpaşa'da Kaleiçi dışında TOKİ'nin ya da belediyenin yürüttüğü güncel bir alan projesi bulamadık; Yeşildere'de (Zeytinköy) Uysal 15 Ocak 2026'da gecekondu görünümlü yapılaşmanın alanın yalnızca yüzde 10'unda kaldığını, burada kamulaştırma ve tahliyelerin sürdüğünü söyledi.

Zemin ve deprem: traverten platosu ve kıyı

Antalya kenti büyük ölçüde traverten üzerinde. Mehmet Özçelik ve Murat Şentürk'ün 67. Türkiye Jeoloji Kurultayı'nda (Nisan 2014) sunduğu bildiriye göre kent, üst ve alt plato olmak üzere iki traverten platosu üzerinde kurulu; platolar denizle 35 metre yüksekliğinde bir falezle buluşuyor ve yerleşim alanının batısında ve doğusunda alüvyonla çevrili. Bildiri, travertenlerde oluşum biçimine bağlı karstik boşluklar gözlendiğini, önceki yıllarda yapılmış bazı binalarda bu boşlukların oturma sorunlarına yol açtığını yazıyor ve özellikle çok katlı yapılarda traverten zeminin iyileştirilmesini, bunun için kazık ya da mini kazık kullanılmasını öneriyor.

Prof. Dr. Naci Görür, Hürriyet'in 9 Haziran 2023 haberinde Antalya'nın batısındaki travertenin genellikle sağlam kabul edildiğini, doğru mühendislikle yapılan binalarda sorun olmayacağını ama zemine su girdiğinde durumun değiştiğini söyledi. Aynı habere göre körfezin doğusunda alüvyon ve yüksek yeraltı suyu nedeniyle sorun daha büyük; Görür, Antalya'nın altında doğrudan aktif bir fay olmadığını ancak komşu fayların depremlerini hissedeceğini ve kıyıdaki alçak alanların tsunamiden etkilenebileceğini belirtti.

Muratpaşa için mahalle mahalle resmî bir zemin ya da sıvılaşma haritası bulamadık. Pratik sonuç: Traverten üzerinde bile temelin tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı; karstik boşluk çıkarsa kazıklı temel gerekebilir. Falez kenarındaki ve kıyıya yakın alçak parsellerde etüt daha da belirleyici. Komşu binanın etüdüne güvenmeyin.

Kat karşılığında Muratpaşa'da nelere dikkat

Zemin etüdünü ve temel maliyetini teklife bağlayın. Etüdün kim tarafından, ne zaman yapılacağı ve etüt sonucunda kazıklı temel gibi ek bir maliyet çıkarsa bunu kimin karşılayacağı sözleşmede yazmalı. Etüt raporu ruhsat aşamasında belediyenin kontrolünden geçiyor; ruhsat bu yüzden gecikirse kira yardımını kimin ödeyeceğini de belirleyin.

Yıkım ve asbest sürecini netleştirin. Riskli yapı kararından sonra tebligat ve yıkım takibini belediyenin Kentsel Tasarım Müdürlüğü yapıyor, yıkımdan önce asbest tespiti isteniyor. Asbest söküm ve yıkım masrafının müteahhide ait olduğunu, belediyenin verdiği süre içinde yıkımın kimin sorumluluğunda yapılacağını sözleşmeye yazdırın; malikler yıkmazsa yıkımı idare yaptırıyor.

Koruma ve plan riskini önceden sorun. Kaleiçi, Balbey ve Haşim İşcan çevresinde koruma kurulu süreci, Kırcami'de ise yol açılması ve süren yargı süreci ruhsatı geciktirebilir. Bu bölgelerde teslim süresinin ruhsat tarihinden başlamasını ve uzun gecikmede fesih koşullarını yazılı belirleyin.

Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat) ve kira yardımı tutarı Antalya il rehberinde. Kredi Antalya'ya açılırsa yeni binada temel imalatına başlanmamış olması şartı arandığından, sözleşmede bu ihtimali bir maddeyle düzenlemek işinizi kolaylaştırır.