Atakum'da kentsel dönüşüm 2026: 2025 proje alanları, zemin, imar

Atakum'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Samsun'da Büyükşehir'in yürüttüğü büyük dönüşüm projesi İlkadım'da; Atakum'da benzer ölçekte, yürüyen bir Bakanlık, TOKİ ya da Büyükşehir konut dönüşüm projesi bulamadık. Atakum'da riskli alan ilanı da bulamadık. Bu yüzden Atakum'da dönüşüm büyük ölçüde maliklerin lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırıp müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşümle ilerliyor. Tespit, itiraz, kira yardımı ve salt çoğunluk kuralları Samsun il rehberinde.

Devletin Atakum'daki somut dönüşüm kararları 2025'te çıktı. 5 Eylül 2025 tarihli ve 10366 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 6 Eylül 2025, sayı 33009) ile Atakum Mahallesi'nde krokiye göre 7,03 hektarlık bir alan kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edildi. Aynı gün yayımlanan 10365 sayılı kararla Atakum, İlkadım, 19 Mayıs ve Tekkeköy'de bir dizi alan aynı statüye alındı; bunlardan Atakum'a düşen, ekteki krokiye göre Büyükkolpınar Mahallesi'nde 30.089,45 metrekarelik bir alan.

Her iki kararın dayanağı 6306 sayılı Kanun değil, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi. Kararlara göre bu alanlarda belediyelere harca esas değer üzerinden devredilen Hazine taşınmazları, dönüşüm amacına yönelik imar planı ve uygulaması yapılmadan satılamıyor. Alanlarda ne yapılacağını, kaç yapı ve malikin etkileneceğini gösteren bir plan ya da duyuru bulamadık.

Atakum'un geleceği yerel düzeyde de tartışılıyor. Yeni Birlik'in 15 Eylül 2026 haberine göre Atakum Belediyesi ile Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 28 Eylül 2026'da 'Atakum'un Dünü Bugünü Yarını' adlı bir çalıştay düzenledi; kentsel dönüşüm ulaşım, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlikle birlikte temalardan biriydi. Çalıştaydan çıkan bir karar ya da rapor bulamadık.

Nüfus ve yapı stoğu

Atakum hızla büyüyen bir ilçe. Türkçe Vikipedi'deki TÜİK serisine göre nüfus 2004'te 63.712'ydi; ilçe olduğu 2008'de 107.953'e, 2020'de 221.082'ye çıktı. İngilizce Vikipedi 2022 nüfusunu 242.171 olarak veriyor. İlçe 351 kilometrekare ve 56 mahalleden oluşuyor.

Bu büyüme yapı stoğunun görece genç olduğunu gösteriyor. Vikipedi'ye göre Atakum eskiden Samsun'un yazlık ve sayfiye yeriydi; yapılaşma Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nin kurulması ve D.010 karayolunun yapılmasından sonra hızlandı, merkez bugün çoğunlukla altı dükkân olan orta katlı apartmanlardan oluşuyor. Yeni bir ilçe olduğu için yerleşimin diğer bölgelere göre daha planlı olduğu da belirtiliyor.

Ancak Atakum'da kaç binanın riskli bulunduğunu ya da yapıların yaş dağılımını gösteren resmî bir ilçe verisi bulamadık. Eski yazlık siteler ve ilk apartmanlar ile yeni yapılar arasındaki farkı ancak binanızın kendi raporu gösterir.

Deprem riski ve zemin

Doç. Dr. Faruk Aylar, Gazete Vatan'ın 14 Mart 2026 haberinde Samsun'da Kuzey Anadolu Fayı üzerinde olan bölümün güney ilçeleri olduğunu, geçmişte Vezirköprü ve Ladik'te depremlerle can ve mal kaybı yaşandığını hatırlattı. Aynı değerlendirmede Atakum için öne çıkan konu zemin.

Aynı habere göre Aylar, Atakum'da kentin güneyindeki yoğun yapılaşmanın heyelan riski taşıdığını söyledi; Balaç mevkisi için halk arasında 'Göçük Mevkisi' dendiğini, sakinlerin bölgenin yapılaşmaya uygun olmadığını söylemesine rağmen alanın imara açılıp yüksek katlı binalar yapıldığını aktardı. Aylar ayrıca kıyı bölgesinde ve dolgu sahalarında sıvılaşma riskine dikkat çekti. Bunlar bir uzman değerlendirmesi; Atakum için mahalle mahalle resmî bir mikrobölgeleme ya da heyelan haritası bulamadık.

Kıyı şeridi için akademik bir çalışma da var. Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nde 2015'te tamamlanan Muzaffer Kerem Ertek'in yüksek lisans tezi, Atakum'daki bir sahada 6,0 ile 7,2 arasındaki deprem senaryolarında sıvılaşma potansiyelini ve buna bağlı oturmaları inceledi, zemini iyileştirmek için jet grout kolonları hesapladı. Tez tek bir sahayı inceliyor; sonucunu ilçenin tamamına genellemeyin.

Pratik sonuç: Atakum'da yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Sahile yakın kumlu ve suya doygun zeminlerde sıvılaşma, güneydeki yamaçlarda heyelan, etüdün mutlaka cevap vermesi gereken sorular.

İmar ve plan: Atakum'a özgü dikkat noktaları

Proje alanlarındaysanız bekleyin ve sorun. Atakum Mahallesi'ndeki 7,03 hektarlık ya da Büyükkolpınar'daki 30.089 metrekarelik alanda parseliniz varsa, Ekim 2026 itibarıyla bu alanlar için yayımlanmış bir imar planı bulamadık. Plan çıkmadan müteahhitle bağlayıcı sözleşme imzalamak, plan değiştiğinde anlaşmayı boşa çıkarabilir. Parselinizin alan içinde olup olmadığını Atakum Belediyesi'nin e-imar durumu sorgusundan ve Samsun Büyükşehir Belediyesi'nden öğrenin.

Batı Çevre Yolu kamulaştırması: 10 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10471 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin Batı Çevre Yolu Projesi için Atakum'daki bazı taşınmazları acele kamulaştırmasına karar verildi. Taşınmazınız yol güzergâhına yakınsa, dönüşüm sözleşmesinden önce kamulaştırma sınırında kalıp kalmadığını öğrenin.

Plan değişikliklerini takip edin. Atakum Belediyesi sitesinde imar planı ve değişikliği ilanları için ayrı bir sorgu var. Askıdaki bir değişiklik parselinize dokunuyorsa sözleşmeyi plan kesinleşince imzalamak ya da planın değişmesi hâlini sözleşmede düzenlemek riski azaltır.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Atakum Belediyesi'nin sitesinde ayrı bir kentsel dönüşüm birimi bulamadık. Sitede Plan ve Proje, Yapı Kontrol ve Ruhsat müdürlükleri ile e-imar durumu, kent haritası ve yapı ruhsat sistemi yer alıyor. Belediyenin adresi Mimarsinan Mah. İsmet İnönü Blv. No:114, Atakum; çağrı merkezi 444 40 55. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı ise İlkadım'daki Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; adres ve telefon il rehberinde.

Teklifleri güncel imar durumuna göre karşılaştırın. Binanızın mevcut kat sayısı ile planın izin verdiği kat sayısı arasındaki fark, müteahhitle konuşacağınız oranın temeli. Atakum için ilçeye özgü ortalama bir kat karşılığı oranı yayımlayan güvenilir bir kaynak bulamadık.

Zemin etüdünü ve ek temel maliyetini sözleşmeye bağlayın. Etüdü kimin, ne zaman yaptıracağı ve sonucunda çıkabilecek zemin iyileştirme, kazık ya da istinat duvarı maliyetini kimin karşılayacağı yazılı olsun. Komşu binanın etüdüne güvenmeyin; sıvılaşma ve heyelan riski kısa mesafede değişebiliyor.

Kredi ve hibe yok. Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Samsun bu listede değil. Finansmanı müteahhitle anlaşma ve Bakanlık kira yardımı üzerine kurun. Kanuni korumalar (satış sınırı, fesih hakkı, teminat) il rehberinde.