İlkadım'da kentsel dönüşüm 2026: Anadolu, Kıran ve riskli alan

İlkadım'da dönüşüm nasıl ilerliyor

İlkadım, Samsun'un kent merkezinin ve limanının bulunduğu ilçe; il rehberinde anlatılan alan projelerinin çoğu burada. Dönüşüm üç yoldan ilerliyor: 6306 sayılı Kanun'la ilan edilen riskli alan, Büyükşehir ve TOKİ'nin yürüttüğü alan projeleri ve bu alanların dışında maliklerin müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşüm. Riskli yapı tespiti, itiraz, kira yardımı ve salt çoğunluk kuralları Samsun il rehberinde.

Riskli alan: 24 Haziran 2013 tarihli ve 2013/4971 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (Resmî Gazete, 28 Temmuz 2013, sayı 28721) ile Ulugazi, Saitbey ve Kökçüoğlu mahallelerinde, ekteki krokiye göre 79,53 hektarlık bir alan 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre riskli alan ilan edildi. Yeni Birlik'in 29 Nisan 2026 haberine göre Anadolu Mahallesi de 2013'te afet riskli alan ilan edilen bölgelerden biri.

Bu sözlerin bir kısmı yıllardır bekliyor. İHA'nın 20 Haziran 2017 tarihli haberine göre dönemin İlkadım Belediye Başkanı Erdoğan Tok, Hastane ve Kökçüoğlu mahallelerini kapsayan 22 hektarlık alanda yerinde dönüşüm projesini anlatmıştı. Evrensel'in 2 Şubat 2026 haberinde ise CHP Samsun İl Başkanı Mehmet Özdağ, İlkadım'a 2012'den beri verilen dönüşüm sözlerinin tutulmadığını, 2019'da 2023 için verilen teslim sözünün gerçekleşmediğini söyledi ve Hastanebaşı, Kadıköy, Zeytinlik, Anadolu, Reşadiye ile Fatih mahallelerini andı. Bu bir siyasi açıklama; habere bir resmî yanıt eklenmemiş.

Kadıköy, Zeytinlik, Anadolu ve Kökçüoğlu projesi

Haber Gazetesi'nin 21 Ağustos 2025 haberine göre Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan, dört mahallenin dönüşümü için Büyükşehir'in iştiraki SAMKENT ile protokol imzaladı. Protokole göre projelendirme, saha yönetimi ve vatandaşlarla uzlaşma da SAMKENT üzerinden yürüyecek. Haberde proje 5 etapta toplam 1.939 konut olarak veriliyor.

Yeni Birlik'in 29 Nisan 2026 haberine göre ilk yıkımlar Anadolu Mahallesi'nde, Bakanlıkla koordineli olarak başladı. Habere göre projenin tamamında 1.922 konut ve 180 iş yeri, ilk etap Anadolu'da 378 konut ve 41 iş yeri planlanıyor; Anadolu'daki hak sahipleriyle yüzde yüz mutabakat sağlandı. İki haberdeki konut sayısı farklı (1.939 ve 1.922); kesin sayıyı Büyükşehir'den teyit edin. Yapım ihalesinin tarihini ve teslim takvimini bulamadık.

Kadıköy, Zeytinlik ya da Kökçüoğlu'nda malikseniz kendi etabınızın ne zaman başlayacağını, uzlaşmanın hangi ölçütle (metrekare, değer, borçlanma) yapılacağını yazılı olarak sorun. Bu etaplar için yayımlanmış bir takvim ya da uzlaşma tablosu bulamadık.

Kıran: TOKİ konutları teslim edildi, plan değişti

Kıran Mahallesi'ndeki kentsel dönüşüm ve gelişim projesini TOKİ yürüttü. TOKİ'nin 5 Temmuz 2023 haberine göre ikinci etap ikinci bölgede 356'sı 2+1, 324'ü 3+1 olmak üzere 680 konut ve 16 dükkân yapıldı; zemin fore kazıkla iyileştirildi, binalar radye temel üzerine tünel kalıpla inşa edildi. TOKİ'nin 21 Kasım 2023 haberine göre bir başka bölümde 314 konut 20–30 Kasım 2023 arasında hak sahiplerine teslim edildi.

Habertürk'ün 28 Nisan 2026 tarihli, Samsun Valiliği açıklamasına dayanan haberine göre Kıran projesi tamamlandı ve konutlar hak sahiplerine teslim edildi. Gazete Vatan'ın 19 Haziran 2026 haberine göre Büyükşehir Meclisi 15 Mayıs 2026'da Kıran'ın uygulama imar planından kentsel dönüşüm alanı sınırını kaldırdı; değişiklik 4 Haziran–3 Temmuz 2026 arasında askıdaydı. Bunun Kıran'da proje dışında kalmış maliklere etkisini açıklayan bir kaynak bulamadık.

Kıran örneği İlkadım zemini için de bilgi veriyor: TOKİ bu alanda binaları doğrudan değil, fore kazıkla iyileştirilmiş zemin üzerine yaptı. Bu tek bir projenin bilgisi; ilçenin tamamı için genelleme yapmayın.

2025'te ilan edilen yeni proje alanları

5 Eylül 2025 tarihli ve 10365 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 6 Eylül 2025, sayı 33009) ile İlkadım'da beş alan kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edildi. Karar ekindeki krokilere göre alanlar şunlar: Derecik Mahallesi'nde 60.220,58 metrekare, Saitbey Mahallesi'nde 1.799,40 metrekare, Tepecik ve Ulugazi mahallelerinde 70.000,13 metrekare, Kökçüoğlu Mahallesi'nde 33.760 metrekare ve Çivril Mahallesi'nde 69.966,58 metrekare.

Bu kararların dayanağı 6306 değil, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi. Karara göre bu alanlarda belediyelere harca esas değer üzerinden devredilen Hazine taşınmazları, dönüşüm amacına yönelik imar planı ve uygulaması yapılmadan satılamıyor. Bu beş alanda ne yapılacağını, kaç yapı ve malikin etkileneceğini gösteren bir plan ya da duyuru bulamadık.

Daha önce de aynı yoldan bir karar çıkmıştı: Cumhuriyet'in 22 Nisan 2021 haberine göre İlkadım Kale Mahallesi'ndeki Cumhuriyet Meydanı bölgesi 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesine göre kentsel dönüşüm alanı ilan edildi.

Nüfus, deprem ve zemin

Türkçe Vikipedi'deki TÜİK serisine göre İlkadım'ın nüfusu 2008'de 303.202, 2020'de 336.501'di; İngilizce Vikipedi 2022 nüfusunu 333.518 olarak veriyor. İlçe 155 kilometrekare ve 61 mahalleden oluşuyor. İngilizce Vikipedi'ye göre kent büyüdükçe merkezdeki ticaret geriledi ve orta sınıfın önemli bir kısmı yeni mahallelere taşındı. İlkadım'daki binaların yaş dağılımını ya da riskli bulunan bina sayısını gösteren resmî bir ilçe verisi bulamadık.

Doç. Dr. Faruk Aylar, Gazete Vatan'ın 14 Mart 2026 haberinde Samsun'da Kuzey Anadolu Fayı üzerinde olan bölümün güney ilçeleri olduğunu söyledi; merkezdeki yamaç arazilerin heyelan duyarlılığının yüksek olduğuna, kıyıda ve dolgu sahalarında sıvılaşma riskine dikkat çekti. Bu bir uzman değerlendirmesi; İlkadım için mahalle mahalle resmî bir mikrobölgeleme haritası bulamadık.

Pratik sonuç: Kıyıya ve dolgu alanlara yakın parsellerde sıvılaşmayı, yamaçtaki parsellerde heyelanı etüdün cevaplaması gerekiyor. Yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

İlkadım Belediyesi'nin resmî sitesinden dönüşüm ve imar işlerine bakan birimin adını, adresini ve telefonunu doğrulayamadık. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; müdürlük İlkadım'da, Kadıköy Mahallesi'nde. Adres ve telefon il rehberinde. Alan projeleri için muhatap Samsun Büyükşehir Belediyesi ve SAMKENT.

Önce binanızın hangi statüde olduğunu öğrenin: 2013 riskli alanında mı, Büyükşehir'in dört mahallelik projesinde mi, 2025'te ilan edilen beş proje alanından birinde mi, yoksa bunların dışında mı. Bir alanın içindeyseniz tek başına müteahhitle anlaşmak yerine idarenin uzlaşma teklifini beklemeniz gerekebilir; dışındaysanız süreç bina bazlı ilerler.

Askıdaki planları takip edin. Kıran'daki gibi plan değişiklikleri Büyükşehir İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın ilan panosunda askıya çıkıyor; itiraz askı süresi içinde yapılıyor. Plan kesinleşmeden bağlayıcı sözleşme imzalamak riskli; imzalayacaksanız planın değişmesi hâlini sözleşmede düzenleyin. Teklifleri güncel imar durumu belgesine göre karşılaştırın; İlkadım için ilçeye özgü ortalama bir kat karşılığı oranı yayımlayan güvenilir bir kaynak bulamadık.

Kredi ve hibe yok. Haziran 2026 tarihli resmî kılavuza göre Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa'yla sınırlı; Samsun bu listede değil. Kanuni korumalar (satış sınırı, fesih hakkı, teminat) il rehberinde.