Adapazarı'nda kentsel dönüşüm 2026: ova zemini, Tığcılar ve başvuru

Adapazarı'nda dönüşüm nasıl ilerliyor

Adapazarı, 17 Ağustos 1999 depreminden en ağır etkilenen kent merkezlerinden biri ve bugünkü dönüşüm gündemi o depremden kalan yapı stokuyla ilgili. Apartmanların büyük kısmı için yol bina bazlı dönüşüm: malikler binayı 6306 sayılı Kanun'a göre lisanslı bir kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırıyor, salt çoğunlukla karar alıp müteahhitle kat karşılığı anlaşıyor. Bu kuralların, kira yardımının ve il genelindeki kurumların ayrıntıları Sakarya il rehberinde.

Bina bazlı yolun yanında Büyükşehir'in ada bazlı dönüşümü başladı. Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar, İHA'nın 16 Ağustos 2026 haberine göre 16 ilçede, özellikle deprem öncesi yapılmış binaları bir buçuk yıl taradıklarını, bilimsel rapora göre şehrin en riskli bölgesinden başladıklarını ve Tığcılar'daki modeli diğer mahallelerde de ada bazlı dönüşüm için kullanacaklarını söyledi. Bugünkü Adapazarı ilçesi 2008'den önceki merkez ilçeden küçük: 5747 sayılı Kanun'la Arifiye, Erenler ve Serdivan ayrı ilçe oldu. Binanız bu ilçelerden birindeyse ruhsat ve imar işleri o ilçenin belediyesinde.

Dünya Bankası destekli kredi Adapazarı'nda kullanılabiliyor. Habertürk'ün (AA) 6 Nisan 2026 haberine göre riskli yapı maliklerine 3 milyon TL'ye kadar, aylık en çok %0,69 faizli, bir yılı ödemesiz 180 ay vadeli kredi için başvurular Sakarya'da da açıldı. Adapazarı'ndan kaç başvuru yapıldığını gösteren resmî bir ilçe verisi bulamadık. İlçedeki riskli bina sayısı için de Adapazarı'na ayrılmış resmî bir veri bulamadık; Büyükşehir'in taramasının ilçe sonuçları yayımlanmış değil.

Başvuru: belediyede hangi birim

Adapazarı Belediyesi'nin müdürlük listesinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü ile Emlak ve İstimlak Müdürlüğü birlikte anılıyor; bu birimin ayrı bir iletişim sayfasını belediye sitesinde bulamadık. Belediyenin merkez binası Orta Mahalle, Çeşme Meydanı Caddesi No: 9, Adapazarı adresinde; santral 444 50 54, e-posta adim@adapazari.bel.tr (belediyenin iletişim sayfasına göre).

Bina bazlı dönüşümde asıl muhatabınız İmar ve Şehircilik Müdürlüğü (santral 444 50 54, dahili 230). Belediyenin sitesindeki görev tanımına göre müdürlük imar durumunu veriyor, kentsel dönüşüm projelerinde mimari, statik, tesisat ve zemin etüt raporlarını inceliyor, parsel bazında zemin etüt raporlarının arazi kontrolünü yapıp onaylıyor, iksa ve zemin iyileştirme projelerini onaylıyor ve yapı ruhsatı ile iskân veriyor. İmar durumunu belediyenin e-hizmetlerinden çevrim içi sorgulayabilirsiniz.

Büyükşehir'de dönüşümden sorumlu birim Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanlığı. Birimin yönetmeliğine göre başkanlık 9 Kasım 2020 tarihli meclis kararıyla kuruldu; altında Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğü ile Deprem ve Zemin Araştırma Şube Müdürlüğü var. Tığcılar gibi alan projeleri bu birimden yürüyor. Dairenin doğrudan telefonunu resmî bir kaynaktan doğrulayamadık. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı ise Sakarya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; kredi bilgilendirmesi Erenler'deki irtibat ofisinde.

Tığcılar: Adapazarı'nın ilk mahalle ölçekli projesi

Sakarya'nın ilk mahalle bazlı dönüşümü Adapazarı'nın kent merkezindeki Tığcılar Mahallesi'nde. Büyükşehir'in 3 Eylül 2026 duyurusuna göre birinci etap 4,67 hektarlık alanda 109 yapı ve 718 bağımsız bölümü kapsıyor ve yıkım ihalesi o gün yapıldı. AA'nın 15 Ağustos 2026 haberine göre proje TOKİ ile Büyükşehir ortaklığında yürüyor ve ilk etaptan 800 hak sahibi yararlanacak. Uzlaşma, tahliye ve kira yardımı ayrıntıları Sakarya il rehberinde.

Tığcılar'ın seçilmesi tesadüf değil. İTÜ'de 2002'de hazırlanan bir yüksek lisans tezi, 1999'da hasarın en yoğun olduğu 15 mahalleyi kapsayan bölgede 700'ü aşkın sondajın verisini inceledi ve örnek bina olarak Tığcılar'da bodrum artı 4 katlı bir yapıyı ele aldı: bina depremde en fazla 20 cm battı ve doğuya doğru %1,5 eğildi; üç sondajın ikisinde sıvılaşma potansiyeli yüksek çıktı.

Tığcılar'ın sonraki etaplarının ve başka hangi mahallelere geçileceğinin takvimini gösteren resmî bir metin bulamadık. Binanız Tığcılar'da ya da bitişiğindeyse kendi müteahhidinizle bağlayıcı sözleşme imzalamadan önce Büyükşehir'den binanızın bir etap alanında olup olmadığını yazılı sorun.

1999 ve zemin: ova kentinin dersi

Adapazarı deprem bölgesinde ve depremler yakın tarihte de tekrarladı: Vikipedi'deki 1999 Gölcük depremi maddesi, merkez üssü Adapazarı olan şiddetli depremleri 1943, 1957 ve 1967 yıllarında sayıyor. 17 Ağustos 1999'da Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi'nin 2000 tarihli kitapçığına göre Sakarya'da 3.891 kişi öldü; Vikipedi'deki Adapazarı maddesi ise resmî kayıtlara dayanarak 3.988 can kaybı veriyor. Aynı maddeye göre Sakarya genelinde 81.702 konut ve iş yeri hasar gördü; bunların 29.701'i yıkık ya da ağır, 22.157'si orta, 29.844'ü hafif hasarlı.

Adapazarı'nda hasarı belirleyen, kentin ova zemini oldu. Yukarıdaki İTÜ tezine göre kent merkezinde yüzeyde genellikle düşük plastisiteli ya da plastik olmayan silt var ve bu tabaka yaklaşık 15 metre derinliğe kadar sürüyor; yer yer kum oranı artıyor. Yeraltı suyu ortalama 0,5 ile 3 metre derinlikte ve mevsime göre değişiyor. Tez, plastik olmayan siltler ve ince daneli kumların sıvılaşma potansiyelinin yüksek olduğunu, kil ve plastik siltlerde ise yer yer taşıma gücü kaybı görüldüğünü ve ağır hasarla yerel zemin koşulları arasında çok yakın bir ilişki bulunduğunu yazıyor.

Aynı tezdeki Tığcılar binasında radye temelin oturmanın etkisini azalttığı belirtiliyor; yani zemin kötü olduğunda temel tipi sonucu değiştiriyor. Adapazarı için mahalle ölçeğinde yayımlanmış güncel bir resmî sıvılaşma haritası bulamadık. Pratik sonuç: her parselin kendi zemin etüdü belirleyici. Komşu binanın etüdüne ya da 'bu sokak sağlam' sözüne güvenmeyin.

Kat karşılığında Adapazarı'nda nelere dikkat

Zemin maliyetini baştan bağlayın. Sığ yeraltı suyu ve sıvılaşabilen silt, etüt sonucuna göre zemin iyileştirmesi, kazıklı ya da radye temel ve kazı sırasında su kontrolü (iksa) gerektirebilir. Adapazarı'nda bu projeler İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün onayından geçiyor. Teklifte zemin etüdünü kimin, ne zaman yaptıracağı, temel sisteminin ne olacağı ve etütten çıkan ek maliyetin maliklere yansıtılıp yansıtılmayacağı açıkça yazmalı. Zemin iyileştirmenin Adapazarı'ndaki tipik maliyeti için kaynaklı bir veri bulamadık.

Kat sayısını teklif almadan önce öğrenin. Adapazarı'nda yeni binaya kaç kat verileceğini gösteren ilçe geneli bir resmî kat sınırı metni bulamadık; parselinizin imar durumu belirleyici. Belediyenin çevrim içi imar durumu sorgusundan ya da İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nden parselinizin emsal ve kat bilgisini alın. Müteahhidin vaat ettiği daire sayısı bu bilgiyle uyuşmuyorsa teklif gerçekçi değildir.

Kanuni korumalar Adapazarı'nda da geçerli: müteahhit kendi payındaki daireleri tamamlanma oranının yüzde on altında satabiliyor; müteahhit kaynaklı sebeple işe bir yıl içinde başlanmaz ya da iş altı aydır durursa malikler salt çoğunlukla fesih için Başkanlığa başvurabiliyor; ruhsattan önce yapı yaklaşık maliyetinin %6'sı kadar teminat ya da tamamlama sigortası aranıyor. 4 Şubat 2026 değişikliğiyle salt çoğunluk kararı için toplantı ve ilan usulü de zorunlu.

Binanız Tığcılar ya da Büyükşehir'in sonraki etaplarına girebilecek bir adadaysa çakışma riskini sözleşmeye yazdırın: binanız sonradan bir alan projesine alınırsa sözleşmenin ne olacağı ve müteahhide ödenmiş masrafların akıbeti belli olsun. Dünya Bankası kredisini kullanacaksanız müteahhide krediyle çalışmayı kabul edip etmediğini ve kredi çıkmazsa ne olacağını yazılı sorun.