Fethiye'de kentsel dönüşüm 2026: ÖÇK planları, zemin ve 1957

Fethiye'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Fethiye'de dönüşüm, maliklerin müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşümle yürüyor. İlçede ilan edilmiş bir riskli alan, rezerv yapı alanı ya da TOKİ veya belediye eliyle yürüyen bir mahalle projesi bulamadık.

Hacmi gösteren tek güncel veri belediyenin raporunda. Fethiye Belediyesi 2025 Yılı Faaliyet Raporu'na göre 2025'te riskli yapı ve kentsel dönüşüm işlemi yapılan yapı sayısı 21; İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün hedefi 30'du. Belediye dönüşüm kapsamında 21 'yanan/yıkılan ruhsatı' düzenledi ve aynı yıl 21 yapı yıkıldı. Karşılaştırma için: belediye 2025'te toplam 547 yapı ruhsatı verdi.

Fethiye'nin bilinen dönüşüm örneği eski. Cihan Haber Ajansı'nın 8 Ağustos 2012 haberine göre Dispanser Caddesi'nde birbirine yaslanmış hâlde duran ve 'sarhoş binalar' diye bilinen 8 binayı İl Müdürlüğü'nün 3 kişilik heyeti inceledi ve yıkılmalarını önerdi. Belediyenin Afet İşleri Koordinasyon Merkezi Müdürü Sadi Çidem, binaların zemin ve inşaat yönünden deprem riski taşıdığını 2004'te maliklere yazıyla bildirdiklerini, 8 yılda adım atılmadığını söyledi. Bu binaların bugünkü durumunu gösteren ve açabildiğimiz bir kaynak bulamadık.

Riskli yapı tespiti, itiraz ve kira yardımı kuralları Muğla il rehberinde. 2017–2020 dönemine ait Bakanlık sayılarını aktaran BirGün'ün 30 Haziran 2020 haberinde Fethiye için ayrı bir sayı yok; ilçe için güncel riskli yapı sayısı bulamadık. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Fethiye'de kullanılamıyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda kredi illeri İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa; Muğla listede yok.

Özel Çevre Koruma Bölgesi: planı kim yapıyor

Fethiye'de imar kurallarını anlamak için önce koruma statüsünü bilmek gerekiyor. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nün tanıtım belgesine göre Fethiye-Göcek bölgesi 12 Haziran 1988 tarihli ve 88/13019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇK) ilan edildi; alanı 805,37 kilometrekare.

Muğla İl Müdürlüğü'nün Temmuz 2025 duyurusunda yayımlanan Eldirek plan raporuna göre 2018'den beri özel çevre koruma bölgelerinde her ölçekte imar planını yapma ve onaylama yetkisi Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nde. Aynı rapora göre Fethiye'nin kentleşmesi 1980'lerden beri mülga Özel Çevre Koruma Kurumu'nun yaptırdığı planlarla şekillendi; geçerli üst plan 25 Aralık 2008 onaylı Fethiye-Göcek 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu.

Pratikte bu şu demek: belediyenin hazırladığı plan değişiklikleri Ankara'daki Genel Müdürlükten onay bekliyor. Fethiye Belediyesi'nin 2025 raporuna göre Telmessos Antik Tiyatrosu ve çevresi için koruma amaçlı plan değişikliği, Göcek'te toplam yaklaşık 335 hektarlık plan revizyonu ve Kaya ile Karakeçililer'de yaklaşık 316 hektarlık koruma amaçlı plan çalışması bu Genel Müdürlükte sürüyor. Faralya'da nazım imar planı askıda itiraz aldı ve revizyon devam ediyor.

Günlükbaşı: orman sınırı ve ıslah imar planları

Kent merkezinin kuzeyinde 2026'da önemli bir plan değişikliği kesinleşti. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nün açıklama raporuna göre Günlükbaşı'nda Çatalarık Mahallesi, Yeni Mahalle ve Karagedik Mahallesi'ni kapsayan yaklaşık 361,6 hektarlık alanda, kesinleşen orman sınırlarına göre hazırlanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliği Bakanlığın 23 Şubat 2026 tarihli Olur'uyla onandı.

Değişikliğin amacı, orman sınırı içinde kalıp izin ya da tahsisi olmayan yol, park gibi kamu alanlarını plandan çıkarmak ve bu alanları aynı bölgede yeniden planlamak. Raporda bölgenin temel planlarının 1993 onaylı Çatalarık-Çerçi Deresi Islah İmar Planı ve 1996 onaylı Karagedik Islah İmar Planı olduğu, 2008'deki revizyonun ise Muğla 2. İdare Mahkemesi'nin 3 Şubat 2021 kararıyla iptal edildiği yazıyor.

Bu mahallelerde binanız varsa iki şeyi kontrol edin. Birincisi parselinizin orman sınırına ve yeni plandaki kullanıma göre durumu. İkincisi tapunun ıslah imar planı uygulamasından gelip gelmediği; aynı raporda gecekondu önleme ve ıslah sınırının bir yol aksından geçtiği bir itirazın plana işlendiği görülüyor. Hisseli tapu ya da kadastro sorunu varsa kat karşılığı sözleşmesinden önce çözün.

1957 depremi, nüfus ve yapı stoğu

Bugünkü Fethiye büyük ölçüde 1957 sonrasında kuruldu. Türkçe Vikipedi'ye göre 24 Nisan 1957'de 7,1 ve 25 Nisan'da 7,3 büyüklüğünde iki deprem oldu, 67 kişi öldü, 3.200 binada hasar oluştu. Bakanlığın Eldirek plan raporuna göre depremde kentin büyük bölümü, özellikle konut alanları yıkıldı; yeniden yapılaşma Karagözler Mahallesi'nden başladı.

Aynı rapora göre 1980'den sonra turizmle hızlı bir yapılaşma başladı: kent 1985–2000 arasında Çalış'a, 2000'den sonra Taşyaka ve Patlangıç'a doğru yayıldı, 2010'dan sonra boş arazi azalınca yamaçlara tırmandı. Bu dönemlerde yapılmış binaların sayısını ya da yaşını gösteren ilçe bazlı resmî bir veri bulamadık.

Türkçe Vikipedi'deki TÜİK serisine göre Fethiye'nin nüfusu 2025'te 187.332. 2012'de 195.419 olan nüfus 2013'te 140.509'a düştü; çünkü 2012 büyükşehir yasasıyla Kemer beldesi Seydikemer adıyla ayrı ilçe oldu. Eski kaynaklarda geçen 'Fethiye' verileri bugünkü Seydikemer'i de kapsayabilir.

Deprem riski ve zemin

Muğla Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'nün 2013 tarihli Fethiye Afet Tehlike Analizi'ne göre bölgedeki deprem tehlikesi hem karadaki hem denizdeki faylardan geliyor. Karada Fethiye-Burdur Fay Zonu ilçe sınırında yer alıyor; 10–50 kilometrelik fay parçaları 5'ten büyük deprem üretti ve üretebilir. Denizdeki faylar daha büyük; tarihsel kaynaklar Fethiye açıklarında 7–8 büyüklüğünde depremler ve tsunamiler olduğunu gösteriyor. Rapora göre 1957 depreminde Hıdırlık Mahallesi'nde faylara paralel kırılmalar görüldüğü yöre halkınca anlatılıyor.

Asıl zemin sorunu kıyı şeridinde. Aynı analize göre kayalık alanlarda yeraltı suyu 13–15 metre derindeyken kıyıya doğru 1–2 metreye kadar yükseliyor; kıyıdaki dolgu alanların yapılaşmaya açılması riski artırdı. Sıvılaşma riski taşıyan alanlar alüvyon, plaj çökelleri ve alüvyon yelpazesi olarak haritalanan sahalarda. Fethiye ilçe merkezi, Çiftlik ve Ölüdeniz ikiden fazla tehlikenin bir arada olduğu alanlar arasında; ilçe merkezinin güneyi kaya düşmesi yönünden en tehlikeli kesim.

Rapor, makro ölçekte olduğunu ve bu alanlarda mikro ölçekli çalışmaların ivedilikle yapılması gerektiğini yazıyor. Fethiye Belediyesi'nin 2025 raporuna göre imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüt Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından Fethiye belediye sınırlarını kapsayacak şekilde hazırlandı; bu etüdü açıp okuyamadık. Yeni binanın temeli yine parselin kendi zemin etüdüne bağlı.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Fethiye Belediyesi'nin teşkilat şemasında ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü yok. 2025 raporuna göre riskli yapı ve kentsel dönüşüm işlemlerinin göstergesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nde; müdürlük Cumhuriyet Mahallesi, Atatürk Caddesi No: 17'deki ana hizmet binasında. Belediyenin genel hattı 444 90 82; müdürlüğün doğrudan telefonunu doğrulayamadık. Şemada ayrıca Afet İşleri ve Risk Yönetimi Müdürlüğü var. Riskli yapı itirazı ve kira yardımı Menteşe'deki Muğla İl Müdürlüğü'nün işi.

Plan onayının Ankara'da olduğunu takvime yazın. ÖÇK içinde plan değişikliği gerektiren bir projede onay Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nden geliyor ve Fethiye raporundaki örneklerde yıllar sürebiliyor. Projenin yürürlükteki planla yapılıp yapılamayacağını sözleşmeden önce imar durumu belgesiyle netleştirin; plan değişikliğine bağlı bir teklifte bu riski sözleşmede düzenleyin.

Kıyıya yakın, eski dolgu üzerindeki ya da yeraltı suyu yüksek parsellerde zemin etüdü ve ek temel maliyeti teklifleri belirgin biçimde değiştirebilir. Etüdü kimin, ne zaman yaptıracağını ve kazık, zemin iyileştirme ya da drenaj çıkarsa maliyeti kimin karşılayacağını yazılı hâle getirin. Antik kentlere (Telmessos gibi) ve tescilli yapılara yakın parsellerde koruma kurulu süreci de takvimi uzatabilir. Kanuni korumalar Muğla il rehberinde.