Menteşe'de kentsel dönüşüm 2026: fay üstündeki merkez ve zemin

Menteşe'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Menteşe, Muğla'nın fiilen merkezi. Vikipedi'ye göre ilçe, 12 Kasım 2012'de kabul edilen 6360 sayılı Kanun'la eski Muğla merkez ilçesinin yerine kuruldu. Riskli yapı itirazı ve Bakanlık kira yardımı başvurularının yapıldığı Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü de Menteşe'de; yani ilçedeki maliklerin dosyası başka bir ilçeye taşınmadan yürüyor.

Dönüşüm maliklerin kendi binaları için müteahhitle anlaştığı bina bazlı yolla ilerliyor. BirGün'ün 30 Haziran 2020 haberine göre Bakanlık, bir soru önergesine verdiği yanıtta 1 Ocak 2017–5 Mart 2020 arasında Muğla'da 574 yapının riskli bulunduğunu bildirdi; bunların 80'i Menteşe'deydi. Bu sayıdan sonra Menteşe için güncel bir riskli bina sayısı bulamadık.

Alan bazında devletin Menteşe'de aldığı bir kararı aramamıza rağmen bulamadık: Resmî Gazete'de Menteşe için yayımlanmış bir riskli alan ilanı, rezerv yapı alanı ya da TOKİ'nin yürüttüğü bir dönüşüm projesine rastlamadık. Binanız için bir alan kararı olup olmadığını İl Müdürlüğü'ne sormanız en kesin yol.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik dönüşüm kredisi Muğla'da, dolayısıyla Menteşe'de geçerli değil. Kira yardımı tutarı ve riskli yapı tespitinin genel kuralları Muğla il rehberinde.

Kötekli ve şehir merkezindeki düzenlemeler

Menteşe'de son dönemde 'dönüşüm' diye anılan işler daha çok sokak ve cephe düzenlemesi. Yeni Birlik Gazetesi'nin 15 Temmuz 2026 haberine göre Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Büyükşehir Meclisi'nin Temmuz toplantısında Marmaris'teki çarşı yenilemesini örnek alan bir kent estetiği düzenlemesinin Kötekli Mahallesi'nde yapılacağını açıkladı. Haberde Kötekli, ilçenin en yoğun öğrenci nüfusuna sahip bölgesi olarak geçiyor.

Bu bir 6306 sayılı Kanun dönüşümü değil; haberde bina yıkımı, yeni konut ya da kat karşılığı modeli geçmiyor. Kapsamına girecek sokak ve bina sayısını, bütçesini ve takvimini bulamadık. Kötekli'de binanız varsa, düzenlemenin cephenize ya da zemin katınıza dokunup dokunmayacağını Büyükşehir'e sorun.

Belediyenin kendi sitesinde dönüşüme yakın tek duyuru tehlikeli metruk yapılarla ilgili. Menteşe Belediyesi'nin 10 Temmuz 2026 tarihli duyurusuna göre Emirbeyazıt Mahallesi 1152 ada 5 parseldeki yanmış, çatısı, kapısı ve penceresi olmayan, uzun süredir boş yapılar 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesine göre tehlikeli sayıldı; maliklere tebligat yapıldı, süre dolunca yapılar yıkılacak. Bu yol riskli yapı sürecinden farklı: 6306'daki kira yardımı gibi haklar burada doğmuyor.

Nüfus ve yapı stoğu

Türkçe Vikipedi'deki TÜİK adrese dayalı nüfus serisine göre Menteşe'nin nüfusu 2018'de 112.447'ydi, 2025'te 126.288'e çıktı. İlçe 1.659 kilometrekare ve 66 mahalleden oluşuyor; bunların bir kısmı 2012'den önce köy ya da belde olan kırsal mahalleler.

İlçenin bina yaşı dağılımını ya da merkezdeki apartman stoğunun ne kadarının 2000 öncesi olduğunu gösteren kaynaklı bir veri bulamadık. Binanızın yaşını ve projesini belediyeden ya da tapudaki yapı bilgisinden kontrol edin; riskli sayılması için lisanslı kuruluşun tespiti şart.

Deprem riski ve zemin

Menteşe'nin en belirgin özelliği, şehir merkezinin fayın üstünde olması. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası'nın 5 Nisan 2021 tarihli 'Fay Üzerinde Yaşayan Kentlerimiz: Muğla Raporu'na göre Menteşe ve Milas ilçe merkezleri ile Muğla'nın eski köy ve belde niteliğindeki 18 mahallesi doğrudan fay zonu üzerinde. Rapora göre kent, Muğla fayı denen çok parçalı bir diri fayın tavan bloku üzerinde; normal faylarda en çok hasar bu blokta görülüyor.

Aynı rapora göre Yatağan–Muğla fay zonundaki fay parçaları 6,8'e varan büyüklükte deprem üretebilecek kapasitede ve kent merkezinden geçen fayların yüzey kırığı oluşturma potansiyeli var. Rapor, 19 Nisan 1896'da Muğla kent merkezinde ya da yakınında olan depremin Muğla ve Milas'ta önemli hasara yol açtığını hatırlatıyor. Kent merkezinden geçen fayların tam olarak nereden geçtiğinin henüz yeterli ayrıntıda araştırılmadığını da açıkça yazıyor.

Zemin de ayrı bir risk. Raporda Muğla kent merkezinin büyük ölçüde eski ve yeni alüvyon çökelleri üzerine kurulu olduğu, bu zeminin deprem dalgalarını büyüteceği ve özellikle merkezin güneybatısında, ovaya yakın kesimlerde sıvılaşma ve yanal yayılma yaşanabileceği belirtiliyor. Oda, Valilik ya da Büyükşehir eliyle kent ölçeğinde mikrobölgeleme yapılmasını istemişti; tamamlanmış ve yayımlanmış bir Menteşe mikrobölgeleme çalışması bulamadık.

Başvuru adresleri

Menteşe Belediyesi'nin müdürlükler listesinde ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü yok. İmar durumu ve yapı ruhsatı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün işi; belediye sitesine göre müdürlük Şeyh Mahallesi, İsmet İnönü Caddesi, Zihni Derin İş Merkezi No: 6/301 adresinde, telefon 0252 214 48 80, dahili 5700. Müdürlüğün sitedeki görev listesinde 'kentsel dönüşüm' ya da 'riskli yapı' ifadesi geçmiyor; dönüşüm dosyanızın belediyede hangi masada yürüdüğünü telefonla teyit edin.

Belediyede ayrıca Afet İşleri ve Risk Yönetimi Müdürlüğü ve Yapı Kontrol Müdürlüğü var. Belediyenin ana hizmet binası Şeyh Mahallesi, Belediye Sokak No: 11-1'de; genel hat 0252 214 48 80. Parselinizin imar durumuna belediyenin e-İmar uygulamasından, nazım imar planına Büyükşehir'in coğrafi bilgi sisteminden bakabilirsiniz.

Riskli yapı raporuna itiraz ve kira yardımı için Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğü'ne gidin: Muslihittin Mahallesi, Hasat Sokak No: 5, Menteşe; telefon 0252 214 12 58 ve 0252 214 00 35.

Kat karşılığında Menteşe'ye özgü dikkat noktaları

Zemin etüdünü pazarlığın başına koyun. Kent merkezi alüvyon üzerinde ve fay zonunda olduğu için yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselden parsele değişebilir. Etüdü kimin yaptıracağını, ek temel ya da zemin iyileştirmesi çıkarsa maliyeti kimin karşılayacağını sözleşmeye yazdırın. Ovaya yakın güneybatı kesimindeyseniz sıvılaşma ihtimalinin etüdde ayrıca incelenmesini isteyin.

Fay hattına yakınlığı sorun. Rapora göre fayların yeri imar planında kullanılacak hassasiyette haritalanmış değil. Parselinizin diri fay şeridine yakın olup olmadığını ve bunun imar durumunda bir kısıt olarak yer alıp almadığını belediyeden yazılı olarak öğrenin; teklifleri bu bilgiyle karşılaştırın.

Kırsal mahallelerde tapu ve imar durumunu önce netleştirin. 2012'de köyden mahalleye dönen yerlerde parselin imar planı içinde olup olmadığı ve yapılaşma hakkı farklı olabilir; plan dışı bir parselde kat karşılığı hesabı yapılamaz. Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat) Muğla il rehberinde.