Karatay'da kentsel dönüşüm 2026: Türbe Arkası, kerpiç ve sanayi

Karatay'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Karatay, Konya'nın üç merkez ilçesinden biri ve Mevlana Müzesi'nin bulunduğu tarihî çekirdeği taşıyor. Bu yüzden ilçedeki dönüşümün en görünür kısmı tarihî merkezde, Büyükşehir ve Karatay Belediyesi'nin birlikte yürüttüğü kamulaştırmalı projeler. Büyükşehir'in genel harcama rakamları ve Darülmülk projesi Konya il rehberinde.

Konya Valiliği'nin 2021 tarihli İl Afet Risk Azaltma Planı'na (İRAP) göre Karatay'da Ulubatlı Hasan, Keykubat, Kayacık Araplar, Keçeciler, Yediler, Hacıhasan, Hacısadık, Köprübaşı, Hacıveyiszade, Çelebi, Yenimahalle, Hacıyusufmescit, Hasandedemescit, Emirgazi, Çimenlik, Doğuş, Hamzaoğlu, Kerimdede, Mengene ve Akabe mahallelerinde kentsel dönüşüm çalışmaları yapıldı. Plan, bu çalışmaların aşamasını ya da kaç binayı kapsadığını vermiyor.

Karatay için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir riskli alan ya da rezerv yapı alanı kararını açıp doğrulayamadık. Aziziye Mahallesi'nde bazı alanların riskli alan ilan edildiğini söyleyen bir haber gördük ama sayfayı açamadık; karar tarihi ve sınırları için Konya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne sorun. Riskli yapı tespiti, itiraz ve kira yardımı kuralları Konya il rehberinde.

Türbe Arkası, Mevlevi Dergâhı ve Akçeşme

Yeni Akit'in 11 Şubat 2025 haberine göre Türbe Arkası Kentsel Yenileme Projesi, Mevlana Türbesi'nin arkasında yaklaşık 100 bin metrekarelik alanı kapsıyor. Belediye Başkanı Hasan Kılca, alanı güncel değerle yaklaşık 3 milyar TL'ye kamulaştırdıklarını ve kamulaştırmanın tamamlandığını söyledi. İlk etap Aziziye Mahallesi'ndeki Arasta Çarşısı: 6.427 metrekarelik arsada 84 iş yeri. Ekonomi Gazetesi'nin 8 Temmuz 2025 haberine göre temeli 10 Şubat'ta atılan çarşının inşaatı sürüyordu.

Yeni Birlik Gazetesi'nin 7 Mayıs 2026 haberine göre türbenin arkasında 3.158 metrekare kapalı alanlı Mevlevi Dergâhı yükseliyor ve Büyükşehir Başkanı Uğur İbrahim Altay projede sona yaklaşıldığını söyledi. Arasta Çarşısı'nın tamamlanıp tamamlanmadığına dair güncel bir haber bulamadık.

Tarihî merkezin bir sorunu da kerpiç ve tescilli evler. CNN Türk'ün 11 Aralık 2019 haberine göre Akçeşme Mahallesi Burç Sokak'ta tescilli, iki katlı kerpiç bir evin bir bölümü çöktü; bir kadın ve iki torunu hayatını kaybetti. Kılca, koruma amaçlı imar planı ve kentsel sit bulunan, 347 yapının yer aldığı yaklaşık 100 bin metrekarelik alan için Bakanlığa riskli alan başvurusu yaptıklarını, belediyenin 20 binayı daha önce yıktığını söyledi. Çöküşün ardından yapılan incelemede 24'ü tescilli 36 bina riskli bulundu. Bu başvurunun sonucunu gösteren resmî bir karar bulamadık.

Eski Sanayi ve Karatay Sanayi'nin taşınması

Karatay'daki büyük dönüşüm işlerinden biri konut değil sanayi. Ekonomi Gazetesi'nin 8 Mart 2025 haberine göre şehir merkezinde kalan Eski Sanayi ve Karatay Sanayi, 2 milyon 30 bin metrekarelik Büyükşehir arsasında TOKİ'nin yaptığı Yeni Sanayi Sitesi'ne taşınıyor. Koordinasyonu Kentsel Dönüşüm Başkanlığı yürütüyor. Dört etaptan üçü teslim aşamasındaydı; kura çekildikten sonra 2.690 dükkân ve 134 iş yerinin teslimi planlanıyordu.

Aynı habere göre taşınmanın ardından eski sanayi alanındaki binaların yıkılması planlanıyor. Taşınmanın tamamlandığını ve boşalan alanın yeni imar planını gösteren bir kaynak bulamadık. Bu alanda ya da çevresinde arsanız varsa, yeni planın askıya çıkıp çıkmadığını Büyükşehir'in e-imar askı listesinden takip edin.

Nüfus ve yapı stoğu

Konya İRAP'ındaki TÜİK 2020 verisine göre Karatay'ın nüfusu 351.422 ve yıllık nüfus artış hızı binde 36,1 ile ilin en yükseği. Vikipedi'deki seriye göre nüfus 2022'de 370.927'ye çıktı.

İRAP'taki şehir merkezi yapı türü grafiğine göre Karatay'da 41.392 betonarme yapının yanında 10.205 kerpiç yapı var; grafikte 13.586 yapının türü tanımsız. Aynı grafikte kerpiç yapı sayısı Meram'da 5.388, Selçuklu'da 3.107. Yani üç merkez ilçe içinde kerpiç yapı en çok Karatay'da. Karatay'da lisanslı kuruluşlarca riskli bulunmuş bina sayısını gösteren resmî bir veri bulamadık.

Deprem ve zemin

Konya İRAP'ına göre il merkezi, batıda Konya Fay Zonu, doğuda Divanlar Fayı ve kuzeyde Karaömerler Fayı ile sınırlanan Konya çöküntüsünde yer alıyor; il merkezinin batı kesimi Konya Fay Zonu üzerinde. Planın deprem listesinde 3 Ağustos 1972'de merkezi Karatay olan 4,3 büyüklüğünde bir deprem var. Karatay için mahalle düzeyinde resmî bir fay ya da zemin haritası bulamadık.

Zeminde asıl dikkat edilecek konu yeraltı suyu ve karst. İRAP'a göre Meram, Selçuklu ve Karatay, Konya kapalı havzasında, obruk ve düden gibi karstik yapıların oluştuğu İnsuyu formasyonunun yayıldığı alanda. Plana göre bölgede yeraltı suyu seviyesindeki düşüş son yıllarda yılda 6–7 metreye ulaştı ve su yer yer yüzeyden 60–200 metre derine indi.

Pratik sonuç: Yeni binanın temeli parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Etütte boşluk, oturma ve yeraltı suyu seviyesinin nasıl ele alındığını sorun; komşu parselin etüdüne güvenmeyin.

Başvuru ve kat karşılığında dikkat

Karatay Belediyesi'nin müdürlükler sayfasında ayrı bir kentsel dönüşüm müdürlüğü yok. Bina bazlı dönüşümde imar durumu ve yapı ruhsatı için İmar ve Şehircilik Müdürlüğü (dahili 1300), denetim için Yapı Kontrol Müdürlüğü (dahili 1560), kamulaştırma için Emlak ve İstimlak Müdürlüğü (dahili 1400) ilgili. Santral 444 9 332, adres Aziziye Mahallesi Garaj Caddesi No: 5. Riskli yapı itirazı ve kira yardımı için muhatap Konya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü; adresi il rehberinde.

Parseliniz Türbe Arkası gibi bir proje alanındaysa süreç kamulaştırma ya da belediyeyle uzlaşmayla işliyor. Müteahhitle kat karşılığı sözleşmesi imzalamadan önce parselin proje alanında olup olmadığını belediyeye yazılı sorun.

Tarihî merkezde koruma amaçlı imar planı ve kentsel sit var. Tescilli bir yapıda ya da sit alanında yıkım ve yeni yapı için koruma kurulu kararı gerekiyor; teklifleri bu izinlerin süresini ve sonucunu hesaba katarak karşılaştırın.

Kerpiç ve eski yığma yapılarda tapu ve paylaşım durumunu baştan netleştirin; Akçeşme örneğinde Kılca, bazı maliklerin bölgede oturmadığını ve bazı evlerin terk edildiğini söylemişti. Ulaşılamayan malik, salt çoğunluk ve bildirim süreçlerini uzatabilir. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Haziran 2026 kılavuzuna göre Konya'da yok; hesabı bugünkü koşullarla yapın.