Çukurova'da kentsel dönüşüm 2026: Belediye Evleri, Göl ve zemin

Çukurova'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Çukurova, Adana'nın kuzeyindeki yeni yerleşim ilçesi; 2008'de Seyhan'dan ayrıldı. Dönüşüm burada eski gecekondu mahallelerinden çok, 1990'larda yapılmış çok katlı apartman ve sitelerle ilgili. Bunun nedeni 6 Şubat 2023: Çukurova Üniversitesi'nin Şubat 2023 ön raporuna göre Adana'da yıkılan 13 binanın 11'i Çukurova'nın Güzelyalı, Huzurevleri ve Yurt mahallelerindeydi. Yıkılan binaların davaları ve ruhsat geçmişi Seyhan ilçe rehberinde anlatılıyor; burada ilçede bugün ne olduğuna bakıyoruz.

Deprem sonrası hasar raporu alan sitelerde yerinde yeniden yapım sürüyor. Gazete Vatan'ın 15 Ocak 2026 haberine göre Güzelyalı ve Mahfesığmaz'da 25–30 yıllık dört büyük site orta hasarlı rapor aldı, güçlendirme ekonomik bulunmadığı için yıkım izni çıktı ve bu sitelerin 2026'nın ilk yarısında yıkılıp aynı arsaya yeniden yapılması bekleniyordu. Haber sitelerin adını vermiyor; yıkımların gerçekleşip gerçekleşmediğini gösteren bir kaynak bulamadık. Aynı bölgede müteahhitlerin istediği katkı payı sorunu Adana il rehberinde.

Alan projeleri tarafında iki ad öne çıkıyor: belediyenin yıllardır başlatamadığı Belediye Evleri projesi ve Büyükşehir ile TOKİ'nin Göl Mahallesi projesi (aşağıda). Çukurova'nın bir bölümünü riskli alan ilan eden bir Resmî Gazete kararını aramamıza rağmen bulamadık. Çukurova'da lisanslı kuruluşlarca riskli bulunmuş bina sayısını gösteren resmî bir veri de bulamadık.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Çukurova'da kullanılamıyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda kredi illeri İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa; Adana yok. Riskli yapı tespiti, itiraz ve kira yardımı kuralları Adana il rehberinde.

Başvuru: belediyede hangi birim

Çukurova Belediyesi'nin Ekim 2026'daki müdürlükler listesinde ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü yok. İmar durumu, ruhsat ve harita başvurularına İmar ve Şehircilik Müdürlüğü bakıyor. Belediyenin sitesine göre müdür Yasemin Arın Tetik; telefon 0 322 239 64 64, dahili 1182, 1183 ve 1184; e-posta imarsehircilik@cukurova.bel.tr. Listede ayrıca Plan ve Proje, Yapı Kontrol ile Afet İşleri ve Risk Yönetimi müdürlükleri var; sonuncusunun telefonu 0 322 239 64 15.

Belediyenin adresi Belediye Evleri Mahallesi, Türkmenbaşı Bulvarı No: 61, Çukurova. Santral 0 322 239 64 64, çağrı merkezi ve WhatsApp hattı 444 76 96, e-posta bilgi@cukurova.bel.tr; çalışma saatleri hafta içi 08.30–17.30. Sitede imar durumu sorgulama ve plan askı panosu bağlantıları bulunuyor.

Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı belediyenin değil, Adana Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; müdürlük de Çukurova'da. Müdürlük 2 Ekim 2026'da 7–12 Ekim arasında yeni hizmet binasına taşınacağını duyurdu. Sitesinin iletişim bölümünde Ekim 2026'da görünen adres Güzelyalı Mahallesi, Adnan Menderes Bulvarı No: 45, telefon 0 322 235 07 17; bu adresin yeni bina olup olmadığını duyurudan doğrulayamadık, gitmeden önce arayın.

Belediye Evleri ve Göl Mahallesi

Belediye Evleri: ANKA'nın 20 Aralık 2023 haberine göre dönemin belediye başkanı Soner Çetin, on yılda yapmak isteyip yapamadığı en önemli işin Belediye Evleri Kentsel Dönüşüm Projesi olduğunu söyledi. Çetin'e göre Çin'den gelen bir firma için maliklerden imza toplandı, imzalar tamamlanmayınca firma üç ay bekleyip gitti; ardından Türk firmalarıyla da sonuç alınamadı. Çetin, bölgenin afet riskli alan dışına çıkarılması için Bakanlıkla görüşmeye açık olduğunu da söyledi. Bu sözler bölgenin riskli alan statüsünde olduğunu düşündürüyor, ancak ilgili kararı Resmî Gazete'de bulamadık. 2024 sonrasında projeyi yeniden başlatan bir duyuru da bulamadık.

Göl Mahallesi: Projenin adı Göl Mahallesi Gecekondu Önleme Bölgesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi; Adana Büyükşehir Belediyesi ile TOKİ yürütüyor. Mynet'in 2 Mayıs 2017 haberine göre 220 dönümlük alanda ilk etap kamulaştırmada hak sahiplerinin yaklaşık yüzde 70'iyle anlaşıldı ve 175 binanın yıkımı başladı.

Medyascope'un 22 Aralık 2021 haberine göre o tarihe kadar yaklaşık 300 aile mahalleden ayrılmış, yaklaşık 30 aile hâlâ mahallede yaşıyordu. Sakinlerin elinde tapu yerine tapu tahsis belgeleri vardı. Muvafakatname imzalayanlara 600 lira kira yardımı ve Yüreğir'deki Sinanpaşa TOKİ projesinden konut teklif edildiği, evlerin bedelinin peşinata sayılıp kalanının borçlandırılacağı, Göl Mahallesi'nde yerinde yerleşim planı olmadığı yazılıyor. Projenin 2026'daki aşamasını ve teslim edilen konut sayısını gösteren resmî bir kaynak bulamadık.

Nüfus, imar ve yeni yapı kuralları

Türkçe Vikipedi'ye göre Çukurova yaklaşık 250 kilometrekarelik bir ilçe ve 27 mahallesi var; nüfusun yaklaşık yüzde 98'i 14 merkez mahallede yaşıyor. Vikipedi'deki TÜİK tablosuna göre nüfus 2018'de 365.735, 2025'te 380.653. İlçenin yapı yaşını mahalle bazında gösteren resmî bir veri bulamadık.

Sözcü'nün 10 Mart 2023 tarihli söyleşisinde dönemin başkanı Soner Çetin, depremde yıkılan binaların 1992–1997 arasında ruhsat aldığını, ilçede 263 apartmanın ağır hasar raporu aldığını söyledi. Bu rakam başkanın açıklaması; Çukurova Üniversitesi'nin Şubat 2023 raporu ise ilk incelemede Adana genelinde 30 ağır ve 120 orta hasarlı bina sayıyordu. İki sayı farklı tarih ve kapsamda verildi; güncel resmî bir ilçe sayısı bulamadık.

Aynı söyleşide Çetin, yeni binalarda asma ve çekme katların yasaklandığını, bodrum otoparkın muafiyetsiz zorunlu olduğunu, zemin etütlerinin sıkılaştırılacağını ve gerekli yerlerde fore kazık kullanılacağını söyledi. Şambayadı–Kabasakal–Esentepe bölgesinde 25 yıllık imar sorununun çözüldüğünü, 16.000 hak sahibine tapu verildiğini ve yeni imarlı alanda yoğunluğa göre 3 ya da 5 katlı binalar yapılacağını da belirtti. Bu kuralların bugün de aynen yürürlükte olup olmadığını İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne sorun.

Deprem ve zemin: kiltaşı, kaliş ve doldurulmuş dereler

Çukurova Üniversitesi'nin ön raporuna göre yıkılan ve ağır hasarlı binalar güneyde Barış Manço Bulvarı, kuzeyde Süleyman Demirel Bulvarı, doğuda Turgut Özal–Şehitler Bulvarı kavşağı ve batıda Öğretmenler Bulvarı arasında toplandı. Bu alanda zemin altta Handere formasyonu kiltaşı, üstte kireçli toprak (kaliş) ve yer yer ince çakıltaşı taraçalarından oluşuyor. Raporda zemin etütlerinde bu birimlerde taşıma gücü ve oturma sorunu görülmediği, ancak Handere formasyonunun Seyhan Baraj Gölü'ne bakan eğimli yamaçlarında yer yer stabilite sorunu yaşanabildiği yazıyor.

Rapor iki ilçeye özgü uyarı yapıyor. Birincisi, bölge yapılaşmadan önce bağ bahçe ve çok sayıda küçük dere yatağıydı; dereler yer yer doldurularak imara açıldı ve binaların yapıldığı yıllarda etütler sondaja dayanmıyor, yüzeysel yapılıyordu. İkincisi, yıkılan binalar ağırlıkla 12–16 katlıydı ve deprem dalgasının zeminde büyümesiyle rezonansa girmiş olabilirler. Rapor yıkımların asıl nedeni olarak düşük beton kalitesini, iri agregayı, yetersiz ve kötü kancalanmış etriyeleri gösteriyor; yeraltı suyu derinde olduğu için sıvılaşma kanıtı bulunmadığını yazıyor.

Ölçüm tarafında rapor, Çukurova'daki 0118 numaralı AFAD istasyonunda en büyük yatay yer ivmesinin 50,10 cm/s² olduğunu, bu düşük değerin yıkımlarla uyuşmadığını ve kuzeydeki zeminlerin daha ayrıntılı araştırılması, kente daha fazla ivmeölçer konması gerektiğini belirtiyor. Çukurova için yayımlanmış mahalle ölçeğinde resmî bir mikrobölgeleme haritası bulamadık.

Kat karşılığında Çukurova'da nelere dikkat

Yüksek bloklarda arsa payı hesabını baştan yapın. Çukurova'daki dönüşüm adaylarının çoğu 1990'ların çok katlı siteleri; aynı arsaya yeniden yapılan binada daire başına düşen arsa payı küçük olduğu için müteahhit ek ödeme isteyebiliyor. Teklifleri yalnız daire metrekaresiyle değil, sizden istenen katkı payı ve ödeme takvimiyle karşılaştırın; ayrıntı Adana il rehberinde.

Yeni kuralların maliyetini teklife yazdırın. Bodrum otopark zorunluluğu, asma ve çekme kat yasağı ve sıkılaştırılmış etüt, hem inşaat maliyetini hem satılabilir alanı etkiliyor. Güncel imar durumu belgesini alın ve müteahhitten bu kuralları hesaba katan bir proje taslağı isteyin.

Zemin etüdünü sondajlı yaptırın. Doldurulmuş eski dere yatakları ve Seyhan Baraj Gölü'ne bakan yamaçlar ilçeye özgü risk; etüdün sondaja dayanmasını, temel tipini ve ek temel ya da fore kazık maliyetini kimin karşılayacağını sözleşmede netleştirin. Komşu sitenin etüdüne güvenmeyin.

Binanız bir proje alanında mı, öğrenin. Belediye Evleri ya da Göl Mahallesi gibi alan projelerine yakınsanız, imzadan önce parselin bir proje sınırında kalıp kalmadığını belediyeden yazılı sorun. Göl örneğinde olduğu gibi tapu yerine tapu tahsis belgesi olan yapılarda kat karşılığı sözleşme, tapu sorunu çözülmeden yürümez. Kanuni korumalar (satış sınırı, fesih hakkı, teminat) Adana il rehberinde.