Toroslar'da kentsel dönüşüm 2026: yeni imar etapları ve zemin

Toroslar'da dönüşüm nasıl ilerliyor

Mersin İl Afet Risk Azaltma Planı'nda (İRAP, 2021) ilde ilan edilmiş riskli alan olarak yalnız Akdeniz ilçesindeki iki alan sayılıyor: Barış Mahallesi'nde yaklaşık 3,75 hektar ve Turgutreis Mahallesi'nde yaklaşık 3,51 hektar. Toroslar için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir riskli alan ya da rezerv yapı alanı kararı bulamadık.

Toroslar'da yürüyen bir TOKİ ya da belediye alan projesine dair, açıp okuyabildiğimiz güncel bir kaynak da bulamadık. Toroslar Belediyesi'nin sitesine bu çalışma sırasında erişemedik; bu yüzden belediyenin yayımladığı faaliyet raporlarındaki dönüşüm bilgilerini doğrulayamadık.

Bu durumda Toroslar'da binası eski olan malikin bugünkü yolu bina bazlı 6306 süreci: lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti, salt çoğunlukla karar ve müteahhitle kat karşılığı. Mersin il rehberine göre Büyükşehir, Toroslar'ı da kapsayan merkez ilçeler ve Tarsus için bir Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi hazırlıyor; öncelikli mahalleler henüz açıklanmadı. Tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları da il rehberinde.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Toroslar'da kullanılamıyor; Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzdaki kredi illeri arasında Mersin yok.

Yeni imar etapları: 7. ve 11. etap

Toroslar'da son iki yılın asıl değişikliği imar planlarında. Cumhuriyet'in 17 Aralık 2025 haberine göre '11. Etap 1/1000 Ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı' Belediye Meclisi'nde kabul edilerek yürürlüğe girdi. Plan yaklaşık 3.800 dönümü kapsıyor; batıda Serbest Bölge Bağlantı Yolu (151. Cadde), doğuda Bekirde Mahallesi, güneyde Hal Kompleksi, kuzeyde Mersin-Adana Otoyolu ile sınırlı. Alan ağırlıkla lojistik depolama, toplu iş yeri ve ticaret için planlandı. Belediye Başkanı Abdurrahman Yıldız planın 5-6 yıldır üzerinde çalışıldığını söyledi.

CNN Türk'ün 9 Haziran 2026 haberine göre '7. Etap 1/1000 Ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı' Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin haziran toplantısında kabul edildi. Plan yaklaşık 930 hektarı kapsıyor; batıda Akbelen Bulvarı, doğuda Arpaçsakarlar Mahallesi, güneyde Mimar Sinan Bulvarı, kuzeyde Mersin-Adana Otoyolu ile sınırlı. Habere göre yaklaşık 6.800 dönüm ilk kez imara açıldı; planda lojistik, depolama ve toplu iş yerlerinin yanında konut, kamu hizmet alanları ve Büyükşehir'in sosyal konut alanları var. Yıldız itirazların çoğunun reddedildiğini söyledi ve alan büyük olduğu için kadastro müdürlüklerinden uygulamayı hızlandırmalarını istedi.

Planlar mahkemeye de taşınabiliyor. Mersin Büyükşehir Belediyesi'nin Ocak 2024 tarihli plan açıklama raporuna göre Büyükşehir Meclisi'nin 31 Temmuz 2018 tarihli ve 560 sayılı kararıyla onaylanan Akdeniz-Toroslar-Yenişehir-Mezitli 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planına Yalınayak Mahallesi'ndeki üç parsel için dava açıldı. Mersin 1. İdare Mahkemesi 29 Aralık 2020'de bu parseller için yürütmeyi durdurdu ve plan, mahkeme kararı doğrultusunda değiştirildi.

Belediyede hangi birim

Toroslar Belediyesi'nin sitesine bu çalışma sırasında erişemediğimiz için belediyede ayrı bir kentsel dönüşüm birimi olup olmadığını, adını ve telefonunu doğrulayamadık.

Belediyenin Ocak 2025'te internet arşivine kaydedilmiş iletişim sayfasına göre adres Zeki Ayan Mahallesi, Kuvayi Milliye Caddesi No: 251, Toroslar; santral (0324) 322 72 00, e-posta bilgi@toroslar-bld.gov.tr. Bu bilgilerin hâlâ geçerli olduğunu belediyeden teyit edin.

Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı Yenişehir Gökçebelen'deki Mersin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nün işi; iletişim bilgileri Mersin il rehberinde.

Nüfus ve yapı stoğu

Toroslar Mersin'in büyük ilçelerinden. İRAP'taki TÜİK verisine göre nüfus 2010'da 274.982, 2015'te 285.971, 2020'de 310.606 kişiydi. Türkçe Vikipedi'deki TÜİK tablosuna göre 2024 nüfusu 323.271. İlçenin yüzölçümü Vikipedi'ye göre 1.075 kilometrekare; İRAP'a göre ilçenin kuzeyinde tarım ağırlıklı yayla yerleşimleri var.

İRAP'taki Büyükşehir Belediyesi'nin 2020 tablosunda Toroslar'da 40.871 bina, 15.240 müstakil yapı, 678 site girişi ve 27.080 arsa kaydı var; bina kaydı sayısı Mersin ilçeleri arasında en yüksek olanı. Plan, bina tipi, kat sayısı ve yapım yılı gibi ayrıntıların il genelinde mevcut olmadığını yazıyor. Yani Toroslar'da kaç binanın 2000 öncesi yapıldığını ya da kaçının riskli bulunduğunu gösteren resmî bir sayı bulamadık.

Deprem, taşkın ve heyelan

İRAP'a göre Mersin için deprem tehlikesini oluşturan faylar arasında Ecemiş Fayı ve onun parçası olan Namrun Fayı var; Namrun Fayı Gülek Boğazı'ndan başlayıp güneybatıya uzanıyor. Planın çalıştayında kurgulanan, Adana Ceyhan merkezli 6,8 büyüklüğünde varsayımsal bir deprem senaryosunda Toroslar'dan Çavuşlu ve Güneykent mahalleleri etkilenecek yerler arasında sayılıyor. Gerekçeler: zemin özellikleri ve sıvılaşma, kaçak ve denetimsiz yapılaşma ve 2000 öncesi yapı stoğunun yüksekliği.

Taşkın Toroslar'ın somut riski. İRAP'a göre 29 Aralık 2016'da Güneykent Mahallesi'nde Yalınayak Deresi taştı ve can kaybı yaşandı; 6 Ocak 2021'deki aşırı yağışta Akdeniz, Toroslar, Mezitli ve Tarsus'ta çok sayıda konut ve iş yerini su bastı. Planın eylem listesinde Yalınayak Deresi'nin 500 yıllık taşkını geçirecek şekilde düzenlenmesi, dere üzerindeki köprü ve geçişlerin kesitlerinin yeniden yapılması ve Yeşilçimen, Çilek ve Özgürlük mahallelerindeki Alifakı Deresi'nin kapalı kesitinin üstünün açılması isteniyor. Bu işlerin bugün hangi aşamada olduğunu bulamadık.

Kırsal kesimde heyelan var. İRAP'taki afete maruz bölge kararları listesinde Toroslar'dan Kerimler (2002), Aslanköy (1997), Darısekisi (2012) ve Buluklu (2020) heyelan nedeniyle yer alıyor; planın kötü senaryosu Ayvagediği Mahallesi'nde bir heyelan.

Toroslar için mahalle mahalle yayımlanmış bir mikrobölgeleme ya da sıvılaşma haritası bulamadık. Yeni binanın temel tipi ve maliyeti kendi parselinizin zemin etüdüne bağlı.

Kat karşılığında Toroslar'da nelere dikkat

İmar durumunu yeni etaplara göre alın. 7. ve 11. etap gibi revizyon planları geniş alanlarda kullanım kararlarını ve yapılaşma koşullarını değiştirdi. Teklifleri belediyeden alacağınız güncel imar durumu belgesine göre karşılaştırın; parselinizin yeni plana göre uygulamasının ve kadastro işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığını da sorun.

Plan davalarını hesaba katın. Yalınayak örneğinde olduğu gibi bir plan kararı mahkemece durdurulabiliyor. Parselinizi etkileyen bir dava ya da askıda bir değişiklik varsa sözleşmede planın değişmesi hâlinde ne olacağını düzenleyin.

Dere ve yamaç parsellerinde ek etüt isteyin. Yalınayak ve Alifakı derelerine yakın parsellerde projede taşkın kotunu, kuzeydeki eğimli mahallelerde heyelan riskini sorun. Çavuşlu ve Güneykent gibi AFAD planında adı geçen mahallelerde zemin etüdü temel maliyetini değiştirebilir; etüdü kimin yaptıracağını ve ek maliyeti kimin karşılayacağını sözleşmeye yazdırın.

Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat), kira yardımı tutarı ve muafiyetler Mersin il rehberinde.