Akdeniz'de kentsel dönüşüm 2026: Barış ve Turgutreis riskli alanı

Akdeniz'de dönüşüm nasıl ilerliyor

Akdeniz, Mersin'de devletin alan ilan ettiği dönüşümün yoğunlaştığı ilçe. Resmî Gazete'de iki riskli alan kararı var. Birincisi 25 Ocak 2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 24 Ocak 2020 tarihli ve 2051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: Turgutreis Mahallesi sınırları içindeki 3,51 hektarlık alan riskli alan ilan edildi. İkincisi 6 Ocak 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 5 Ocak 2021 tarihli ve 3355 sayılı karar: Barış Mahallesi'ndeki 3,75 hektarlık alan riskli alan oldu. İki karar da 6306 sayılı Kanun'a dayanıyor; sınırlar kararların ekindeki kroki ve koordinat listesinde.

Mersin İl Afet Risk Azaltma Planı'na (İRAP, 2021) göre ilde ilan edilmiş riskli alan olarak yalnız bu ikisi var. Yani Mersin'in diğer ilçelerinde binası olan malik için yol bina bazlı 6306 süreciyken, Akdeniz'de Turgutreis ve Barış'taki parseller ayrıca bir alan kararının içinde.

Plan, 'Akdeniz İlçesinde devam eden kentsel dönüşüm çalışmalarının tamamlanmasını' süreklilik taşıyan bir eylem olarak yazıyor; sorumlu kurum TOKİ, Akdeniz Belediyesi ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü.

Riskli alan dışındaki binalar için süreç bina bazlı: lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti, salt çoğunlukla karar ve müteahhitle kat karşılığı. Tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları Mersin il rehberinde. Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Akdeniz'de kullanılamıyor; Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzdaki kredi illeri arasında Mersin yok.

Çay, Barış ve sıradaki mahalleler

İlçede alan bazlı dönüşümün iki örneği TOKİ ile yapılan yerinde dönüşüm projeleri; ayrıntıları Mersin il rehberinde. Kısaca: İstiklal'in 22 Haziran 2020 haberine göre Çay Mahallesi'ndeki proje 142 dönüm alanda ilk etapta 20 blokta 416 konutla başladı ve toplam 684 konut planlandı. Dönemin Belediye Başkanı Mustafa Gültak, daire ve dükkânların yalnız Çay Mahallesi'nde oturanlara verileceğini söyledi. Türkiye Gazetesi'nin 24 Mayıs 2023 haberine göre o tarihe kadar 250 daire ve 27 iş yeri kurayla hak sahiplerine teslim edilmişti. İkinci etabın durumunu gösteren güncel bir kaynak bulamadık.

Barış'ta ise Milliyet'te 13 Haziran 2022'de yayımlanan köşe yazısına göre 415 daire, 50 dükkân ve 294 metrekarelik bir kültür merkezi planlandı. CNN Türk'ün 21 Mart 2023 tarihli DHA haberinde Gültak, yaklaşık 40 dönümlük adada bütün eski binaların yıkıldığını, bölgedeki evlerin 70-80, bazılarının 100 yaşında olduğunu ve hak sahiplerinin yüzde 94'üyle anlaşıldığını söyledi. Aynı haberde anahtarların 2024'ten önce verilmesi hedefleniyordu. Teslimin yapıldığını gösteren resmî bir kaynak bulamadık; hak sahibiyseniz TOKİ'ye ve belediyeye sorun.

Sıradaki mahalleler için yalnız bir açıklama var. Gültak aynı haberde Bahçe, Çay ve Turgut Reis mahalleleri için hazır projeleri olduğunu, bunlara 2024 yerel seçimlerinden sonra başlamayı planladığını söyledi. Ekim 2026 itibarıyla bu projelerin başladığını ya da Turgutreis riskli alanında bir uygulama yapıldığını gösteren bir duyuru bulamadık.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı da ilçede elindeki birimleri satıyor. Mersin İl Müdürlüğü'nün 19 Ekim 2026'da duyurduğu listeye göre Akdeniz Karaduvar Mahallesi'ndeki 2 konut ve 6 iş yeri 26 Ekim 2026'da açık artırmayla satışa çıkarılacak.

Belediyede hangi birim

Akdeniz Belediyesi'nin birimler sayfasında ayrı bir Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü var; müdür Mustafa Burhan. Sayfaya göre müdürlük, 6306 sayılı Kanun kapsamında belirlenen alanlar dahil, ilçedeki dönüşüm alanlarında proje ve program geliştirip uyguluyor. Müdürlüğün doğrudan telefonu sitede yok.

Yeni binanın imar durumu ve ruhsat işleri İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nde; listede ayrıca Yapı Kontrol Müdürlüğü de var. Belediyenin adresi İhsaniye Mahallesi 123. Cadde No: 92, Akdeniz; santral (324) 336 65 83, e-posta bilgi@akdeniz.bel.tr.

Riskli yapı raporuna itiraz, riskli alan işlemleri ve Bakanlık kira yardımı Yenişehir Gökçebelen'deki Mersin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nün işi; iletişim bilgileri Mersin il rehberinde.

Nüfus ve yapı stoğu

Akdeniz, Mersin'in eski merkezi; 2008'de eski merkez ilçeden ayrıldı. İngilizce Vikipedi'ye göre Adanalıoğlu, Kazanlı ve Huzurkent dahil sekiz eski belde belediyesi Akdeniz'e katıldı; ilçede 65 mahalle var. Mersin Limanı da ilçe sınırlarında.

Akdeniz, merkez ilçeler içinde nüfusu azalan tek ilçe. İRAP'taki TÜİK verisine göre nüfus 2010'da 282.139, 2015'te 272.366, 2020'de 259.381 kişiydi; aynı dönemde Yenişehir ve Mezitli hızla büyüdü. İngilizce Vikipedi 2022 nüfusunu 255.946 olarak veriyor.

İRAP'taki Büyükşehir Belediyesi'nin 2020 tablosunda Akdeniz'de 29.207 bina, 9.198 müstakil yapı, 13.951 arsa ve türü bilinmeyen 18.340 yapı kaydı var. Plan, bina tipi, kat sayısı ve yapım yılı bilgisinin il genelinde mevcut olmadığını yazıyor. Akdeniz'de kaç binanın riskli bulunduğunu gösteren resmî bir sayı bulamadık.

Deprem, taşkın ve sanayi riski

Deprem: İRAP'ın çalıştayında kurgulanan, Adana Ceyhan merkezli 6,8 büyüklüğünde varsayımsal bir deprem senaryosunda Akdeniz'den Turgutreis, Huzurkent, Çay ve Çilek mahalleleri ağır hasar görebilecek yerler arasında sayılıyor. Gerekçeler: zemin özellikleri ve sıvılaşma, kaçak ve denetimsiz yapılaşma, 2000 öncesi yapı stoğunun yüksekliği. Planın 7,0 büyüklüğündeki kötü senaryosunda etkilenecek yer olarak 'Akdeniz ilçesinin büyük bir kesimi' yazıyor.

Taşkın: Akdeniz, Mersin'de taşkından en çok etkilenecek ilçelerden. İRAP'taki tabloya göre 100 yıllık bir taşkında Akdeniz'de 29.789, 500 yıllık bir taşkında 36.114 kişinin etkilenmesi bekleniyor. Planın modellemesine göre Deliçay, Kesikköprü ve İçme dereleri 500 yıllık taşkında geniş alanları su altında bırakıyor; şehir içindeki Kurtlubey, Söğütlüce, Eminlik, Yalınayak ve Alifakı derelerinde ise köprü ve kapalı kesitler yüzünden şehir merkezinin büyük kısmı etkileniyor. 24 Aralık 2020'deki şiddetli yağışta Akdeniz'de Özgürlük, Barış, Müfide İlhan, Kiremithane ve Gündoğdu mahallelerini su bastı; plan nedenler arasında dere yataklarının imara açılmasını ve dolgu yapılmasını sayıyor.

Sanayi: İRAP'a göre Karaduvar ve Kazanlı mahallelerinde akaryakıt dolum tesisleri yerleşime çok yakın ve birbirine bitişik; bazı yapılar boru hatlarının üzerinde. Karaduvar'daki Toros Tarım fabrikasının amonyak tankı için yapılan modellemede, olası bir kazada Karaduvar, Abdullah Şahutoğlu, Karacailyas, Kazanlı, Anadolu ve Dikilitaş mahalleleri toksik yayılım alanında kalıyor.

Heyelan: Plan, Bağcılar Mahallesi Melemez'i heyelan riski olan pilot bölge olarak seçip burada hareket izleme çalışması yapılmasını Akdeniz Belediyesi'ne veriyor. Akdeniz için mahalle mahalle yayımlanmış bir mikrobölgeleme ya da sıvılaşma haritası bulamadık.

Kat karşılığında Akdeniz'de nelere dikkat

Önce parselinizin bir riskli alanda olup olmadığını öğrenin. Turgutreis ya da Barış'taysanız binanız bir alan kararının içinde olabilir; bu durumda uygulamayı idare yürütebilir ve tek başına müteahhitle yaptığınız anlaşmanın anlamı değişebilir. Sınırlar Resmî Gazete'deki kararların ekinde; kesin cevabı İl Müdürlüğü ve belediyenin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nden yazılı alın.

Belediyenin ileride proje yapacağı mahallelerde (Bahçe, Çay, Turgut Reis için açıklama yapılmıştı) bağlayıcı bir sözleşme imzalamadan önce mahallenizle ilgili bir proje olup olmadığını sorun. Sözleşmeye, parselin bir proje ya da riskli alan sınırına alınması hâlinde ne olacağını düzenleyen bir madde koyun.

Dere kenarı ve sanayi yakınlığına bakın. Deliçay ya da şehir içi derelere yakın parsellerde projede taşkın kotunu, Karaduvar ve Kazanlı'da tesislere uzaklığı ve güvenlik mesafesini belediyeye sorun. Zemin etüdünü kimin yaptıracağını ve sıvılaşma ya da ek temel çıkarsa maliyeti kimin karşılayacağını sözleşmeye yazdırın.

Eski mahallelerde tapu kontrolü şart. Hisseli tapu ya da mirasçılık sorunu varsa sözleşmeden önce tapu kayıtlarını ve imar durumunu netleştirin. Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat), kira yardımı ve muafiyetler Mersin il rehberinde.