Edremit'te kentsel dönüşüm 2026: Edremit Fayı, Akçay ve birim

Edremit'te dönüşüm nasıl ilerliyor

Edremit için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir riskli alan ya da rezerv yapı alanı kararı bulamadık. Bakanlık, TOKİ ya da Büyükşehir eliyle yürüyen, takvimi açıklanmış bir alan projesi de bulamadık. Bugün ilçede dönüşüm, maliklerin müteahhitle anlaştığı bina bazlı dönüşümle ilerliyor.

Geçmişte alan projeleri denendi. Kubilay Öztürk'ün Politika Gazetesi'nde 2 Eylül 2025'te yayımlanan yazısına göre 2007–2008'de TOKİ adına 53.400 metrekarelik alanda 412 konut, bir ilkokul, cami ve ticaret merkezi yapıldı. Aynı yazıya göre 2016'da kent meydanı, otogar ve küçük sanayi sitesini kapsayan 156.000 metrekarelik bir proje hazırlandı ama uygulanmadı.

Riskli bina sayısına dair yol gösteren tek resmî rakam belediyeden. Politika Gazetesi'nin 15 Şubat 2023 haberine göre Belediye Başkanı Selman Hasan Arslan, ilçede 34.746 bina bulunduğunu ve bunların 12.952'sinin deprem yönetmeliğinin yürürlüğe girdiği 2000'den önce yapıldığını söyledi. Bu, binaların riskli olduğu anlamına gelmez; hukuken riskli yapı, lisanslı kuruluşun tespitiyle belirlenir. Tespit, itiraz ve kira yardımı kuralları Balıkesir il rehberinde.

Dünya Bankası destekli 3 milyon TL'lik kredi Edremit'te kullanılamıyor: Haziran 2026 tarihli resmî kılavuzda kredi illeri İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Kahramanmaraş, Kocaeli, Sakarya ve Manisa; Balıkesir listede yok.

İbrahimce ve Gazicelal: konuşulan ama netleşmeyen proje

İlçede en çok konuşulan dönüşüm gündemi, Roman vatandaşların yoğun yaşadığı İbrahimce ve Gazicelal mahalleleri. Politika Gazetesi'nin 25 Kasım 2021 haberine göre Balıkesir Valisi Hasan Şıldak İbrahimce'yi ziyaret etti; Valilik koordinasyonunda güvenlik, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetleri kapsayan bir iyileştirme çalışması başlatıldı. Vali, en kalıcı çözüm için mahallede kentsel dönüşüme ihtiyaç olduğunu söyledi. Öztürk'ün 30 Eylül 2024 tarihli yazısına göre bu çalışmanın ilk somut sonucu mahallede yapılan polis noktası oldu.

Öztürk'ün 2 Eylül 2025 tarihli yazısına göre 2024 yerel seçimlerinden sonra konu yeniden gündeme geldi ve yaklaşık 130 dönümlük bir dönüşüm teklifinin Büyükşehir Meclisi onayına sunulacağı açıklandı. Yazar, planın, yolların, yeşil alanın ve hak sahiplerinin durumunun kamuoyuyla paylaşılmadığını belirtiyor. Bu teklif için bir meclis kararı, Bakanlık onayı ya da Resmî Gazete ilanı bulamadık.

Bu mahallelerde malikseniz, müteahhitle tek başına sözleşme imzalamadan önce parselinizin olası bir proje alanında kalıp kalmadığını Balıkesir Büyükşehir Belediyesi'ne ve Edremit Belediyesi'ne yazılı olarak sorun. Alan projesi ilan edilirse süreç ve hak sahipliği kuralları bina bazlı dönüşümden farklı işler.

Başvuru: belediyede hangi birim

Edremit Belediyesi'nin müdürlük listesinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü adında bir birim yok. Belediyenin sitesine göre yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, kat irtifakı ve kat mülkiyeti onayları ile imar durumu işlemleri İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nde yürüyor; müdürlükte müdür vekili olarak Sinan Tab görünüyor. Listede ayrıca Afet İşleri ve Risk Yönetimi, Kentsel Tasarım ve Yapı Kontrol müdürlükleri var. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Müdürlüğü'nün yayımlanan görev tanımında kentsel dönüşüm ya da riskli yapı işi geçmiyor; Kentsel Tasarım Müdürlüğü'nün görev tanımı ise sitede yayımlanmamış.

Başkan Arslan, 15 Şubat 2023'te belediye bünyesinde riskli yapılardan alınan numuneleri inceleyecek laboratuvarı olan bir Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü kurulacağını, kentin risk ve fay haritalarının çıkarılacağını açıklamıştı. Bugünkü müdürlük listesinde bu adla bir birim göremedik; laboratuvarın ve haritaların hazırlanıp hazırlanmadığına dair bir duyuru da bulamadık.

Müdürlüklerin ayrı telefonu sitede yayımlanmıyor; tüm birimler için hat 444 85 10, WhatsApp çözüm hattı 0552 374 03 74. Belediyenin adresi Soğanyemez Mahallesi, Yılmaz Akpınar Bulvarı No: 7/B, Edremit. Belediyenin Kadıköy, Akçay, Altınoluk, Zeytinli ve Güre'de irtibat büroları var. Riskli yapı raporuna itiraz ve Bakanlık kira yardımı ise Karesi'deki Balıkesir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün işi; adresi Balıkesir il rehberinde.

Nüfus ve yapı stoğu

Türkçe Vikipedi'deki TÜİK 2025 verisine göre Edremit'in nüfusu 176.251; ilçe nüfusta Balıkesir'in üçüncü büyük ilçesi. Akçay ve Altınoluk, ülkenin ilk iç turizm merkezleri arasında; Politika Gazetesi'nin 6 Ekim 2024 yazısı, körfez çevresindeki nüfusun özellikle yazın yoğunlaştığına dikkat çekiyor. Yazlık yapı stoğunun ne kadarının 2000 öncesine ait olduğunu gösteren bir veri bulamadık.

Belediyenin açıkladığı 12.952 bina, ilçedeki binaların yaklaşık üçte biri. Büyükşehir'in il genelindeki yapı envanteri Balıkesir il rehberinde anlatılıyor; Öztürk'ün 2 Eylül 2025 tarihli yazısına göre Büyükşehir'in ihale ettiği risk çalışmasının raporu Mayıs 2027'de bekleniyor. Bu tarihi resmî bir Büyükşehir belgesinde doğrulayamadık.

Deprem ve zemin: Edremit Fayı ve Akçay sazlığı

Edremit, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun güney kolu üzerinde. Bunu Balıkesir Üniversitesi'nde 2026'da tamamlanan, Alparslan Güneş'in Edremit, Havran, Burhaniye, Gömeç ve Ayvalık'ın deprem tehlikesini inceleyen yüksek lisans tezi de belirtiyor. Diken'in 6 Mayıs 2025 haberine göre Edremit fay zonu toplam 90 kilometre uzunluğunda ve MTA diri fay haritasında 7,2 büyüklüğünde deprem üretebilecek faylar arasında.

Türkçe Vikipedi'nin Altınok ve arkadaşlarının 2014 çalışmasına dayanan maddesine göre 6 Ekim 1944'te Edremit Körfezi'nde 6,8 büyüklüğünde deprem oldu; 73 kişi öldü, en az 2.200 bina hasar gördü. Cumhuriyet'in 16 Ocak 2023 haberinde Jeoloji Mühendisleri Odası Balıkesir İl Temsilcisi Aysun Aykan, 1944 depreminin Edremit Fayı'nın doğu kesiminde 37 kilometrelik yüzey kırığı ve tsunami oluşturduğunu, Altınoluk segmentinin tetiklenebileceğini ve Edremit Fayı'nın Türkiye'de tsunami tehlikesinin en yüksek olduğu yerlerden biri olduğunu söyledi. Bunlar uzman değerlendirmeleri; Edremit için mahalle mahalle resmî bir mikrobölgeleme haritası bulamadık.

Zemin açısından en çok tartışılan yer Akçay sazlığı. Diken'in 6 Mayıs 2025 haberine göre Balıkesir 1. İdare Mahkemesi'ndeki davada hazırlanan bilirkişi raporu, alanı sıvılaşma tehlikesi, yüksek yeraltı suyu ve deniz suyu girişimi nedeniyle yerleşime uygunlukta sorunlu alan saydı. Aynı habere göre alanda Büyükşehir'in yaklaşık 380 dönümlük rezerv konut alanı ve Edremit Belediyesi'nin ruhsat verdiği, mahkemenin yürütmesini durdurduğu Enginkent projesi var. Davanın sonucunu bulamadık.

Pratik sonuç: Ovada, kıyıda ve eski sulak alanlara yakın parsellerde yeni binanın temel tipi ve maliyeti parselin kendi zemin etüdüne bağlı. Komşu binanın etüdüne güvenmeyin; etüt raporunda sıvılaşma ve yeraltı suyu değerlendirmesinin yer alıp almadığına bakın.

Kat karşılığında Edremit'te nelere dikkat

İlk adım imar durumu. Belediye Başkanı Arslan, Şubat 2023'te deprem sonrası tüm imar ruhsatlarının durdurulduğunu ve yatay mimariye daha fazla önem verileceğini açıklamıştı. Ruhsatların sonradan hangi koşulla yeniden verildiğine dair bir duyuru bulamadık. Bu yüzden müteahhitle konuşmadan önce İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nden güncel imar durumu belgesini alın ve teklifleri bu belgedeki kat ve emsal hakkına göre karşılaştırın.

Zemin etüdü ve ek temel maliyetini sözleşmeye bağlayın. Etüdü kimin yaptıracağı, sonucunda çıkabilecek zemin iyileştirme, kazık ya da drenaj maliyetini kimin karşılayacağı yazılı olsun. Akçay ve kıyı şeridinde bu kalem projenin dengesini değiştirebilir.

Alan projesi riskini sorun. İbrahimce–Gazicelal gibi proje konuşulan bölgelerde ya da Akçay sazlığı gibi davası süren alanlarda plan kesinleşmeden imzalanan sözleşme sonradan uygulanamaz hâle gelebilir. Kanuni korumalar (müteahhidin satış sınırı, fesih hakkı, teminat) ve kira yardımı Balıkesir il rehberinde.